گزارش ۲۸ صفحه‌ای اخیر سنای ایالات متحده به ریاست سناتور ریچارد بلومنتال، زوایای تازه‌ای از استفاده استراتژیک از دارایی‌های دیجیتال در تأمین مالی غیرمتمرکز را فاش کرده است. این گزارش مستند، استیبل‌کوین تتر (USDT) را به عنوان ابزار اصلی در شبکه بانکی سایه ایران معرفی می‌کند که مستقیماً برای دور زدن تحریم‌ها و انتقال منابع مالی به گروه‌های نیابتی استفاده می‌شود.
مکانیزم‌های فنی در شبکه بانکی سایه
بر اساس داده‌های تحلیل‌شده در این گزارش، تتر به دلیل نقدشوندگی بالا، ثبات نسبی و پذیرش گسترده در بازارهای سیاه، به ارز مرجع در شبکه مالی ایران تبدیل شده است. محققان سنا با بررسی ۸۴۶ کیف پول رمزنگاری‌شده که به طور مستقیم با نهادهای ایرانی در ارتباط هستند، دریافتند که ۸۴ درصد از این تراکنش‌ها منحصراً یا تقریباً منحصراً با استفاده از USDT انجام شده‌اند. این تمرکز فنی نشان می‌دهد که برخلاف تصور رایج درباره حریم خصوصی مطلق در کریپتو، ردپای دارایی‌های مبتنی بر اتریوم یا ترون (که USDT روی آن‌ها توزیع می‌شود) به راحتی توسط ابزارهای تحلیل زنجیره‌ای (On-chain analysis) قابل رهگیری است.
مطالعه موردی: قاچاق نفت و جریان‌های مالی
در این گزارش به نقش افراد کلیدی در انتقال سرمایه اشاره شده است. برای نمونه، در یک بازه زمانی چهار ساله، مبلغی بالغ بر ۶۰۳ میلیون دلار USDT توسط واسطه‌هایی که درگیر قاچاق نفت بودند، در شبکه‌ای متشکل از ارتباطات مالی بین ایران، حزب‌الله و حوثی‌ها جابجا شده است. این حجم از تراکنش‌ها نشان‌دهنده یک زیرساخت کاملاً مهندسی‌شده است که با استفاده از ماهیت «بدون مجوز» (Permissionless) بلاک‌چین، محدودیت‌های شبکه سوئیفت را پشت سر می‌گذارد.
روابط مالی و چالش‌های نظارتی
یکی از بخش‌های جنجالی گزارش، به ارتباط شرکت تتر با موسسه مالی «کانتور فیتزجرالد» (Cantor Fitzgerald) می‌پردازد. این گزارش ادعا می‌کند که تتر نقش بسزایی در مدیریت خزانه و تأمین مالی این شرکت داشته است که هم‌اکنون توسط خانواده هوارد لاتنیک، وزیر بازرگانی فعلی آمریکا، هدایت می‌شود. این تداخل منافع بالقوه، بحث‌های داغی را در میان قانون‌گذاران واشینگتن در پاییز ۱۴۰۳ ایجاد کرده است که آیا ساختار فعلی تتر می‌تواند پاسخگوی استانداردهای سخت‌گیرانه ضدپولشویی (AML) باشد یا خیر.
مشخصات فنی و یافته‌های کلیدی گزارش
- دارایی اصلی: استیبل‌کوین تتر (USDT)
- حجم تراکنش‌های ردیابی شده: بیش از ۶۰۳ میلیون دلار در شبکه قاچاق نفت
- میزان آلودگی کیف پول‌های تحریمی: ۸۴ درصد تراکنش‌ها مبتنی بر USDT
- اقدامات مقابله‌ای: مسدودسازی ۵۵۰ میلیون دلار دارایی مرتبط توسط تتر (طبق ادعای شرکت)
- پلتفرم‌های زیرساختی: شبکه‌های بلاک‌چینی عمومی (Public Blockchains)
واکنش تتر و آینده مقررات استیبل‌کوین
پائولو آردوینو، مدیرعامل تتر، در واکنش به این گزارش اعلام کرده است که این شرکت همواره با نهادهای قانونی آمریکا همکاری داشته و مانع از آن شده است که USDT به پناهگاهی برای بازیگران تحریم‌شده تبدیل شود. با این حال، گزارش سنا تأکید می‌کند که «عدم وجود عامل بازدارنده کافی» تا پیش از سال ۲۰۲۴، بستر سوءاستفاده را فراهم کرده است. در حالی که رقابت بر سر استانداردسازی دارایی‌های دیجیتال (مانند تلاش برای تصویب قانون CLARITY) در جریان است، پرونده تتر می‌تواند به نقطه عطفی در تغییر ساختار حکمرانی استیبل‌کوین‌ها تبدیل شود.
