با انتشار اکسپلویت جدیدی تحت عنوان Relapse، جامعه توسعه‌دهندگان و علاقه‌مندان به شخصی‌سازی کنسول‌های بازی، گام بزرگی در نفوذ به سیستم‌عامل پلی‌استیشن ۵ برداشته‌اند. این جیل‌بریک که از فریم‌ورهای ۷.۰۰ تا ۱۳.۶۰ پشتیبانی می‌کند، امکان دسترسی به سطح هسته (Kernel) را فراهم کرده و دریچه‌ای به سوی اجرای برنامه‌های Homebrew و حتی شبیه‌سازهای کنسول‌های دیگر باز کرده است؛ با این حال، رقابت سونی در تغییرات سریع نسخه‌های فریم‌ور، پایداری این دستاورد را با چالش‌های جدی مواجه کرده است.
معماری و نحوه عملکرد Relapse
اکسپلویت Relapse با بهره‌گیری از آسیب‌پذیری‌های مرورگر و هسته سیستم‌عامل، موفق به دستیابی به دسترسی خواندن و نوشتن در حافظه هسته (Kernel Read/Write) شده است. این دسترسی به کاربران اجازه می‌دهد تا محدودیت‌های نرم‌افزاری سونی را دور زده و بارهای کاری (Payloads) سفارشی مانند etaHEN را روی کنسول‌های PS5 و حتی نسخه جدید PS5 Pro اجرا کنند. در واقع، این ابزار با تزریق کدهای غیرمجاز در محیطی که توسط سونی «جعبه‌شنی» (Sandbox) شده است، به کاربر اجازه می‌دهد کنترل سطح پایین‌تری روی سخت‌افزار خود داشته باشد.
فرصت‌ها و قابلیت‌های جدید برای کاربران
پس از موفقیت در جیل‌بریک دستگاه، کاربران می‌توانند به دنیایی از نرم‌افزارهای غیررسمی دسترسی پیدا کنند. از جمله قابلیت‌های برجسته پس از نصب این اکسپلویت می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:
- اجرای برنامه‌های Homebrew و شخصی‌سازی محیط سیستم‌عامل
- استفاده از شبیه‌سازها برای اجرای بازی‌های کنسول‌های دیگر، از جمله نینتندو سوییچ
- اعمال مادهای گرافیکی و گیم‌پلی روی بازی‌های رسمی
- دور زدن محدودیت‌های منطقه‌ای و قفل‌های نرم‌افزاری سونی
چالش فریم‌ور ۱۴.۰۰: بن‌بست یا مانع موقت؟
با وجود گسترده بودن دایره پشتیبانی Relapse، سونی با اتخاذ استراتژی‌های تهاجمی در به‌روزرسانی‌های نرم‌افزاری، کاربران را در یک موقعیت متناقض قرار داده است. در حال حاضر، برخی بازی‌های جدید از جمله نسخه دیجیتال Marvel’s Wolverine، برای اجرا یا دریافت به‌روزرسانی‌های ضروری، نیازمند فریم‌ور نسخه ۱۴.۰۰ هستند. این بدان معناست که اگر کاربر بخواهد از آخرین نسخه بازی‌ها استفاده کند، ناچار است کنسول خود را به‌روزرسانی کند که نتیجه آن، از دست دادن دائمی قابلیت جیل‌بریک خواهد بود. این «بازی موش و گربه» بین هکرها و مهندسان امنیتی سونی، پایداری این جیل‌بریک را در بلندمدت زیر سوال می‌برد.
مشخصات فنی و محدوده پشتیبانی
- نسخه‌های فریم‌ور تحت پوشش: ۷.۰۰ تا ۱۳.۶۰
- مدل‌های سازگار: تمامی نسخه‌های PS5 شامل PS5 Pro
- نوع دسترسی: Kernel Read/Write
- ابزارهای جانبی سازگار: etaHEN و سایر بارهای کاری (Payloads) استاندارد
- وضعیت پایداری: محدود به فریم‌ورهای پایین‌تر از ۱۴.۰۰
نتیجه‌گیری
پروژه Relapse یک دستاورد فنی قابل توجه در مهندسی معکوس سیستم‌عامل Orbis OS سونی محسوب می‌شود. با این حال، کاربران باید آگاه باشند که دسترسی به این ابزار به معنای خروج از اکوسیستم رسمی سونی و پذیرش خطرات امنیتی و فنی ناشی از آن است. انتخاب میان «تجربه جدیدترین عناوین بازی» و «حفظ آزادی عمل حاصل از جیل‌بریک»، دوراهی سختی است که کاربران کنسول‌های PS5 در پاییز ۱۴۰۳ (۲۰۲۴) با آن روبرو هستند.
