سازمان ملی هوانوردی و فضای آمریکا (ناسا) در تازه‌ترین تصمیم راهبردی خود برای حفظ تنوع در سیستم‌های حمل‌ونقل فضایی، مبلغ ۳۵۹ میلیون دلار بودجه جدید به شرکت بوئینگ اختصاص داده است. این سرمایه‌گذاری با هدف رفع نواقص فنی فضاپیمای Starliner و تضمین دو مأموریت سرنشین‌دار جدید تا سال ۲۰۲۸ میلادی (۱۴۰۷ شمسی) انجام شده است.
چالش‌های فنی و ضرورت بازنگری در سیستم پیشران
فضاپیمای استارلاینر پس از مأموریت آزمایشی پرخطر در ژوئن ۲۰۲۴ (خرداد ۱۴۰۳) با مشکلات جدی در بخش پیشران (Thruster) مواجه شد. بررسی‌های ناسا نشان داد که دریچه‌های ماژول سرویس به دلیل نوسانات حرارتی خارج از محدوده مجاز عمل کرده‌اند که منجر به از دست رفتن کنترل فضاپیما شد. ناسا این رویداد را در طبقه‌بندی حوادث «نوع A» قرار داد و ۶۱ توصیه اصلاحی ارائه کرد. بودجه جدید تخصیص یافته، مستقیماً صرف بازطراحی دریچه‌های پیشران، بهبود سیستم آب‌بندی (Sealing) و جایگزینی باتری‌ها و پیشران‌های ماژول خدمه خواهد شد.
انتقال از Atlas V به موشک Vulcan
یکی از ارکان اصلی توافق جدید، دریافت گواهینامه برای پرتابگر جدید United Launch Alliance یعنی موشک Vulcan است. با توجه به بازنشستگی تدریجی راکت Atlas V، بوئینگ و ناسا باید اطمینان حاصل کنند که استارلاینر با سیستم پرتاب جدید کاملاً سازگار است. این فرآیند صدور گواهینامه، بخش قابل توجهی از ۳۵۹ میلیون دلار بودجه ابلاغی را به خود اختصاص داده است تا پایداری دسترسی به مدار زمین تضمین شود.
چشم‌انداز عملیاتی: از مأموریت‌های بدون سرنشین تا بازگشت به ایستگاه
برنامه زمان‌بندی ناسا برای احیای استارلاینر شامل گام‌های زیر است:
- مأموریت Starliner-1: پرواز بدون سرنشین با هدف تست حرارتی و اعتبارسنجی اصلاحات، احتمالا در زمستان ۱۴۰۵.
- مأموریت Starliner-2: بازگشت فضانوردان به مدار با فرماندهی Woody Hoburg در سال ۱۴۰۷ شمسی.
- افزایش تعهدات: در مجموع ۶ مأموریت سرنشین‌دار برای بوئینگ پیش‌بینی شده است که با نرخ حدودی ۹۰ میلیون دلار برای هر صندلی در حال اجراست.
مشخصات فنی و راهبردی پروژه
- بودجه تزریق شده: ۳۵۹ میلیون دلار جهت بازسازی و صدور گواهینامه
- وضعیت فنی: بازطراحی کامل دریچه‌های پیشران و ارتقای سیستم آب‌بندی
- راکت حامل آینده: United Launch Alliance Vulcan
- هدف زمانی: پرواز آزمایشی Starliner-1 در دی‌ماه ۱۴۰۵ و مأموریت سرنشین‌دار در ۱۴۰۷
- مجموع قرارداد فعلی: ۵.۱ میلیارد دلار طبق قرارداد قیمت ثابت (Fixed-price)
تحلیل استراتژیک رقابت فضایی و نیاز به پلتفرم‌های جایگزین
در حالی که اسپیس‌اکس با فضاپیمای Dragon از سال ۲۰۲۰ (۱۳۹۹ شمسی) بار اصلی جابه‌جایی فضانوردان به ایستگاه فضایی بین‌المللی (ISS) را بر دوش کشیده است، ناسا بر حفظ رویکرد «چندفروشندگی» اصرار دارد. مدیران ناسا معتقدند با توجه به حرکت اسپیس‌اکس به سمت Starship و احتمال بازنشستگی پلتفرم‌های قدیمی‌تر، وجود دو سیستم مستقل برای انتقال به ایستگاه‌های فضایی خصوصی آینده (Commercial LEO Destinations) یک ضرورت امنیت ملی و فنی است.
نتیجه‌گیری نهایی نشان می‌دهد که با وجود زیان بیش از ۲ میلیارد دلاری بوئینگ در این پروژه، پافشاری ناسا برای حفظ استارلاینر، نه فقط برای تأمین نیازهای فعلی، بلکه به عنوان زیرساختی حیاتی برای اقتصاد در حال ظهور مدار نزدیک زمین (LEO) تلقی می‌شود.
