روسیه با هدف کنترل دقیق فضای هوایی خود، از مهرماه ۱۴۰۵ (اکتبر ۲۰۲۶) مقررات سخت‌گیرانه‌ای را برای عملیات پهپادهای غیرنظامی وضع کرده است. بر اساس دستورالعمل جدید وزارت حمل‌ونقل این کشور، تمامی پهپادهای با وزن بیش از ۲۵۰ گرم برای ثبت طرح پرواز (Flight Plan) ملزم به اتصال به سامانه تلماتیک دولتی ERA-GLONASS هستند.
معماری فنی سامانه ERA-GLONASS
سامانه ERA-GLONASS که در اصل به عنوان پاسخی به سامانه eCall اتحادیه اروپا برای امدادرسانی جاده‌ای طراحی شده بود، اکنون به یک مرکز داده متمرکز برای نظارت بر وسایل نقلیه بدون سرنشین تبدیل شده است. این زیرساخت قادر است داده‌های دریافتی از طریق شبکه‌های سلولی، ارتباطات ماهواره‌ای و فرستنده‌های هیبریدی، و همچنین سیگنال‌های ADS-B را پردازش کند. این سامانه موقعیت جغرافیایی، ارتفاع، مسیر پروازی، شناسه مالک و دسته‌بندی پهپاد را به صورت آنی برای سازمان‌های نظارتی مخابره می‌کند.
مقیاس‌پذیری و چالش‌های پیاده‌سازی
مقامات روسی ادعا می‌کنند که این سامانه ظرفیت نظارت همزمان بر یک میلیون پهپاد را در خشکی، آب و هوا دارد. با این حال، آمارهای رسمی نشان‌دهنده فاصله معناداری میان ظرفیت اسمی و وضعیت عملیاتی است. تا میانه سال ۱۴۰۴، تنها حدود ۱۲۰۰ پهپاد در این شبکه ثبت شده‌اند، در حالی که تولیدات بومی این کشور در سال ۱۴۰۳ از مرز ۱۶ هزار دستگاه فراتر رفته است. این شکاف آماری نشان می‌دهد که بخش بزرگی از پهپادهای موجود در چرخه استفاده، هنوز به این سامانه متصل نشده‌اند.
مشخصات فنی و الزامات عملیاتی
- وزن مشمول مقررات: بیش از ۲۵۰ گرم
- اجباری شدن اتصال: از مهرماه ۱۴۰۵
- پروتکل‌های پشتیبانی شده: سلولی (Cellular)، ماهواره‌ای، هیبریدی، ADS-B
- نوع داده‌های ارسالی: شناسه (ID)، مختصات (GNSS)، ارتفاع، مسیر و داده‌های تلماتیک
- هدف عملیاتی: مدیریت ترافیک هوایی (UTM) و امنیت ملی
ابهام در قابلیت «Kill Switch»
یکی از بحث‌برانگیزترین ادعاهای مطرح شده توسط مقامات روسی، امکان توقف اجباری پهپادها در صورت بروز تخلف است. الکسی رایکویچ، مدیرعامل JSC GLONASS، پیش‌تر از قابلیتی سخن گفته که به ناظران اجازه می‌دهد با فشردن یک کلید، تمام پهپادهای موجود در یک منطقه خاص را زمین‌گیر کنند. با این حال، تحلیلگران فنی معتقدند ساختار فعلی Decreeهای دولتی تنها بر دریافت داده‌های یک‌طرفه (از پهپاد به سمت مرکز نظارت) تأکید دارد و هنوز مستندات فنی دال بر وجود یک لینک فرمان‌دهی (Command Link) که قابلیت کنترل مستقیم پهپادهای شخص ثالث را داشته باشد، ارائه نشده است.
نگاه استراتژیک در شرایط تنش
در شرایطی که روسیه با چالش‌های امنیتی ناشی از نفوذ پهپادهای تهاجمی در زیرساخت‌های انرژی و نظامی خود مواجه است، این طرح بیش از آنکه یک استاندارد ساده هوانوردی باشد، تلاشی برای شناسایی هویت تمامی پرنده‌های فعال در آسمان محسوب می‌شود. در واقع، این پروژه تلفیقی از مدیریت زیرساخت هوشمند شهری و تدابیر دفاعی در یک جنگ فرسایشی است که در آن کوچک‌ترین پرنده‌ها می‌توانند تغییرات استراتژیک بزرگی ایجاد کنند.
