در حالی که سازمان‌ها در سال ۱۴۰۳ شمسی به دنبال بهینه‌سازی فرآیندهای عملیاتی خود هستند، گزارش تازه «CFO Connect» نشان می‌دهد که هوش مصنوعی از یک ابزار نوظهور به ستون فقرات بخش‌های مالی تبدیل شده است. طبق این آمار، دو‌سوم تیم‌های مالی اکنون از ابزارهای هوش مصنوعی بهره می‌برند؛ جهشی چشمگیر که نشان‌دهنده تغییر پارادایم در نحوه مدیریت دارایی‌ها، پیش‌بینی‌های اقتصادی و گزارش‌دهی‌های حساس سازمانی است.
گسترش پذیرش هوش مصنوعی در ساختار مالی
مطابق نظرسنجی انجام شده در تابستان ۱۴۰۳ از ۲۱۵ مدیر ارشد مالی و متخصصان این حوزه در کشورهای فرانسه، بریتانیا، آلمان و ایالات متحده، نفوذ ابزارهای هوش مصنوعی به ۶۷ درصد رسیده است. این در حالی است که این رقم در سال گذشته ۵۶ درصد و در سال ۱۴۰۲ تنها ۳۱ درصد گزارش شده بود. این رشدِ تقریباً دو برابری در عرض دو سال، نشان‌دهنده بلوغ استراتژیک شرکت‌ها از استارتاپ‌های نوپا تا سازمان‌های بزرگ در به‌کارگیری فناوری‌های نوین است.
تغییر استراتژی: یکپارچگی به جای تعدد ابزار
یکی از یافته‌های کلیدی این گزارش، تمایل تیم‌های مالی به استفاده از یک اکوسیستم واحد به جای خرید نرم‌افزارهای پراکنده و تخصصی برای هر وظیفه است. برخلاف تصور عمومی مبنی بر خرید بی‌رویه نرم‌افزار، حدود ۹۰ درصد سازمان‌ها هم‌اکنون با ۶ ابزار یا کمتر کار می‌کنند. این استراتژی «تمرکز بر پلتفرم»، باعث شده است که تیم‌های مالی به جای اضافه کردن محصول جدید، قابلیت‌های هوش مصنوعی را به زیرساخت‌های فعلی (مانند ERP یا نرم‌افزارهای حسابداری ابری) اضافه کنند. در واقع، ابزارهایی مانند Claude با ۴۱ درصد سهم محبوبیت، پیشتاز استفاده عمومی در میان متخصصان مالی هستند.
کاربردهای عملیاتی و اتوماسیون وظایف
هوش مصنوعی در بخش مالی دیگر تنها یک دستیار ساده نیست؛ بلکه در هسته فرآیندهای حیاتی جای گرفته است. گزارش CFO Connect موارد استفاده اصلی را به شرح زیر دسته‌بندی می‌کند:
- تحلیل‌های مالی (۲۰٪)
- گزارش‌دهی و مدل‌سازی (۱۲٪)
- پیش‌بینی‌های اقتصادی (۱۲٪)
- تطبیق حساب‌ها (۹٪)
- پرس‌وجو در داده‌ها و اتوماسیون گردش کار (۸٪)
مشخصات فنی و یافته‌های کلیدی گزارش
- نرخ نفوذ هوش مصنوعی: ۶۷ درصد در تیم‌های مالی.
- پیشروترین دستیار عمومی: Anthropic Claude با ۴۱ درصد محبوبیت.
- وضعیت اتوماسیون: ۸۷ درصد بخش‌های حقوق و دستمزد دیجیتالی شده‌اند.
- چالش اصلی: وابستگی بیش از ۸۰ درصد شرکت‌ها به صفحات گسترده (Spreadsheets) برای پیش‌بینی و بودجه‌بندی.
- رویکرد آتی: بیش از ۲۵ درصد تیم‌ها قصد دارند تمامی فرآیندهای خود را در یک پلتفرم واحد تجمیع کنند.
چالش‌های باقیمانده و آینده نگری
با وجود پیشرفت‌های حاصل شده در زمینه هوش مصنوعی، هنوز ریشه‌های سنتی در بخش مالی بسیار قوی هستند. وابستگی به صفحات گسترده (Excel) همچنان برای ۴ از هر ۵ تیم مالی در بخش پیش‌بینی و بودجه‌بندی وجود دارد. همچنین در حوزه‌هایی مانند خرید (Procurement)، همچنان نزدیک به دو‌سوم شرکت‌ها از ابزارهای تخصصی بی‌بهره‌اند. به نظر می‌رسد آینده این حوزه نه در خرید ابزارهای جداگانه، بلکه در توسعه قابلیت‌های هوش مصنوعیِ بومی (Native AI) در دلِ سیستم‌های ERP و حسابداری نهفته است تا مدیران مالی بتوانند زمان خود را صرف تصمیم‌گیری‌های کلان کنند تا داده‌ورزی‌های دستی.
