دولت نروژ در اقدامی پیشگیرانه و در راستای حفظ حریم خصوصی شهروندان، طرحی را برای ممنوعیت موقت استفاده از عینک‌های هوشمند مجهز به هوش مصنوعی در اماکن عمومی خاص پیشنهاد کرده است. این تصمیم که بازتاب‌دهنده نگرانی‌های فزاینده نسبت به ضبط غیرمحسوس داده‌های تصویری و صوتی است، نشان‌دهنده چالش‌های جدید قانون‌گذاران در عصر فناوری‌های پوشیدنی است.
نگرانی از نقض حریم خصوصی در عصر هوش مصنوعی
تورگیر میکائلسن، وزیر دیجیتالی‌سازی نروژ، با ابراز نگرانی جدی نسبت به گسترش سریع فناوری‌های پوشیدنی، تأکید کرده است که بسیاری از این ابزارها می‌توانند بدون اطلاع یا رضایت افراد، اقدام به تصویربرداری یا ضبط صدا کنند. این موضوع به‌ویژه در محیط‌هایی که انتظار حفظ حریم خصوصی می‌رود، به یک چالش اخلاقی و حقوقی تبدیل شده است. برخلاف دوربین‌های امنیتی ثابت که به طور مشخص علامت‌گذاری شده‌اند، عینک‌های هوشمند هویت بصری یک عینک معمولی را دارند و تشخیص فعال بودن قابلیت‌های هوش مصنوعی آن‌ها برای اطرافیان تقریباً غیرممکن است.
محدوده جغرافیایی ممنوعیت: از مدارس تا سالن‌های ورزشی
طبق پیش‌نویس اولیه، این ممنوعیت قرار است در مکان‌هایی اعمال شود که تراکم جمعیتی بالایی دارند یا حریم خصوصی فردی در اولویت است. این فهرست شامل موارد زیر است:
- پارک‌ها و سواحل عمومی
- موزه‌ها و مراکز خرید
- مدارس، زمین‌های بازی و کلوپ‌های جوانان
- مطب‌های پزشکی و کلینیک‌های سلامت
- استخرها و رختکن‌های باشگاه‌های ورزشی
دولت نروژ تصریح کرده است که این طرح یک ممنوعیت مطلق نیست و استفاده از این ابزارها در حریم خصوصی خانگی یا محیط‌هایی که حقوق سایر افراد تضییع نمی‌شود، همچنان مجاز خواهد بود. همچنین، بررسی‌های تکمیلی برای تصمیم‌گیری در خصوص محیط‌های دانشگاهی در حال انجام است.
ابهامات فنی و چالش‌های نظارتی
یکی از بزرگترین چالش‌های دولت، تعریف دقیق سخت‌افزارهایی است که مشمول این قانون می‌شوند. هنوز مشخص نیست که آیا قانون صرفاً عینک‌های مجهز به دوربین و میکروفون را هدف قرار می‌دهد یا تمام ابزارهای پوشیدنی (Body-worn tech) با قابلیت‌های مشابه هوش مصنوعی را شامل خواهد شد. از منظر مهندسی، تشخیص مرز بین یک عینک آفتابی ساده، یک عینک هوشمند ضبط‌کننده و یک سیستم مجهز به هوش مصنوعی پردازش‌گر، بسیار دشوار است. دولت نروژ قصد دارد کارگروهی از متخصصان را برای تدوین استانداردهای دائمی در این حوزه تشکیل دهد.
مشخصات و ابعاد فنی موضوع
- نوع گجت: عینک‌های هوشمند (Smart Glasses) و تجهیزات ضبط پوشیدنی
- قابلیت‌های بحث‌برانگیز: پردازش هوش مصنوعی داخلی، فیلم‌برداری بی‌صدا، ضبط صوتی خودکار
- رویکرد نظارتی: قانون‌گذاری مبتنی بر مکان (Location-based Regulation)
- وضعیت حقوقی: در حال ارائه لایحه به پارلمان نروژ در پاییز ۱۴۰۳
گسترش موج ممنوعیت‌ها در اروپا
اقدام نروژ تنها بخشی از یک جریان بزرگتر در اروپا است. پیش‌تر، زنجیره عینک‌فروشی «هانس اندرس» در هلند و بلژیک فروش عینک‌های Ray-Ban Meta را متوقف کرد. در سایر نقاط جهان، از جمله نیویورک، نیز استفاده از این ابزارها در دادگاه‌ها ممنوع شده است. این تحولات نشان می‌دهد که استانداردهای حریم خصوصی در حال بازتعریف شدن هستند تا با توانمندی‌های بی سابقه هوش مصنوعی همگام شوند.
