حراج حریم خصوصی در اتومبیل‌های مدرن: واکاوی فنی اشتراک‌گذاری داده‌های خودرو با شرکت‌های تبلیغاتی

پژوهش جدید محققان دانشگاه نورث‌ایسترن (Northeastern University) پرده از حقیقتی تکان‌دهنده در صنعت خودرو برداشته است؛ جایی که خودروهای مدرن و اپلیکیشن‌های وابسته به آن‌ها، به ابزارهایی برای نشت داده‌های حساس کاربران به غول‌های تبلیغاتی و دلالان داده تبدیل شده‌اند. این گزارش که حاصل تحلیل ترافیک شبکه ۲۱ مدل خودرو و ۳۰ اپلیکیشن خودروساز در بازه زمانی مهر ۱۴۰۳ تا مرداد ۱۴۰۴ (اکتبر ۲۰۲۴ تا آگوست ۲۰۲۵) است، نشان می‌دهد که چگونه شناسه اختصاصی خودرو (VIN) در ترکیب با موقعیت مکانی دقیق، به کلیدی برای ردیابی بی‌بازگشت کاربران در فضای آنلاین تبدیل شده است.

معماری نشت داده: وقتی VIN به ابزار ردیابی تبدیل می‌شود

در دنیای گوشی‌های هوشمند، شناسه‌های تبلیغاتی (Advertising IDs) وجود دارند که کاربر می‌تواند آن‌ها را بازنشانی (Reset) کند. اما خودروهای مدرن از شماره شناسایی خودرو یا همان VIN استفاده می‌کنند که یک شناسه غیرقابل تغییر و دائمی است. محققان دریافته‌اند که ۱۹ خودرو از ۲۱ خودروی مورد آزمایش، داده‌ها را از طریق Wi-Fi به اشخاص ثالث ارسال می‌کنند. این داده‌ها شامل VIN، ایمیل و لوکیشن دقیق است که به شرکت‌هایی نظیر گوگل، متا، مایکروسافت، ادوبی و دلالان داده مانند Acxiom ارسال می‌شود. مشکل اصلی اینجاست که ترکیب VIN با ایمیل کاربر، به شرکت‌های تبلیغاتی اجازه می‌دهد تا فعالیت‌های آنلاین فرد را در وب‌سایت‌ها و اپلیکیشن‌های دیگر به سوابق رانندگی و موقعیت مکانی او پیوند بزنند.

نقش محوری اپلیکیشن‌های همراه در اکوسیستم ردیابی

تحلیل‌های فنی نشان می‌دهد که برای اکثر خودروها، حجم اصلی نشت داده‌ها نه از خودِ سخت‌افزار خودرو، بلکه از طریق اپلیکیشن‌های موبایلی رخ می‌دهد که خودروسازان برای کنترل قابلیت‌های ماشین ارائه می‌دهند. به عنوان نمونه، چهار اپلیکیشن جنرال موتورز یعنی myCadillac، myChevrolet، myBuick و myGMC، اطلاعات VIN را برای حداقل ۱۰ شرکت مختلف ارسال کرده‌اند. جالب اینکه خودروهایی مثل Buick Envista در سطح سخت‌افزاری مستقیماً به دامنه‌های تبلیغاتی متصل نبودند، اما اپلیکیشن‌های آن‌ها به ترتیب ۲۳ و ۲۵ شرکت ردیابی را تغذیه می‌کردند.

چالش خودروسازان: مسئولیت‌گریزی در لوای قراردادهای سرویس

در پاسخ به این یافته‌ها، خودروسازان استدلال می‌کنند که جریان داده‌ها منطبق بر قراردادهای منعقد شده با تأمین‌کنندگان (Vendors) است. هفت شرکت تأمین‌کننده به صراحت اعلام کرده‌اند که این مسئولیت مالک خودرو است که شرایط استفاده (Terms of Service) را بخواند. این در حالی است که بسیاری از این سیاست‌های حریم خصوصی (Privacy Policies) بسیار مبهم بوده و به طور کلی به احتمال اشتراک‌گذاری داده‌ها اشاره دارند، بدون آنکه نام شرکت‌های دریافت‌کننده یا هدف دقیق استفاده از داده‌ها را شفاف کنند. علاوه بر این، در خودروهایی مانند تسلا یا ریویان، غیرفعال کردن جمع‌آوری داده‌ها منجر به محدودیت شدید در قابلیت‌های خودرو از جمله سیستم ناوبری یا به‌روزرسانی‌های OTA (Over-the-Air) می‌شود که عملاً کاربر را در یک بن‌بست انتخاب بین «حریم خصوصی» و «کارایی خودرو» قرار می‌دهد.

نتیجه‌گیری و آینده نظارتی

پروفسور دیوید چفنس، از محققان این پروژه، بر این باور است که اتکا به آگاهی کاربران برای مدیریت چنین پیچیدگی‌های فنی بی‌فایده است و نهادهای رگولاتوری باید مستقیماً مداخله کنند. تا زمانی که VIN به عنوان یک شناسه دیجیتال برای تبلیغات مورد بهره‌برداری قرار می‌گیرد، حریم خصوصی مالکان خودرو در معرض تهدید دائمی خواهد بود. تنها مورد امیدبخش، اقدام شرکت هوندا در حذف داده‌های مکانی کاربران از سرورهای شرکت تحلیلگر Amplitude پس از گزارش تیم تحقیق است که نشان می‌دهد با فشار رسانه‌ای و فنی، امکان تغییر رویه‌های تهاجمی وجود دارد.