در ادامه فشارهای فزاینده بر ابزارهای ارتباطی مقاوم در برابر سانسور، اپلیکیشن «Bitchat» که توسط جک دورسی توسعه یافته و بر پایه پروتکل‌های شبکه مش (Mesh Networking) عمل می‌کند، به دستور مستقیم وزارت الکترونیک و فناوری اطلاعات هند، از فروشگاه‌های اپلیکیشن گوگل و اپل در این کشور حذف شد.
معماری Bitchat و دلیل نگرانی نهادهای نظارتی
اپلیکیشن Bitchat که در تیرماه ۱۴۰۴ (ژوئیه ۲۰۲۵) معرفی شد، یک پلتفرم پیام‌رسان متن‌باز است که از معماری «بلوتوث مش» (Bluetooth Mesh) بهره می‌برد. برخلاف پیام‌رسان‌های سنتی که به زیرساخت‌های اینترنت یا سرورهای مرکزی متکی هستند، این ابزار به دستگاه‌های مجاور اجازه می‌دهد تا بدون نیاز به شبکه سلولی یا دسترسی به اینترنت، پیام‌های رمزنگاری‌شده را به صورت همتا به همتا (P2P) مبادله کنند. همین ویژگی «مقاومت در برابر قطع اینترنت» باعث شده است که دولت هند با استناد به بخش 69A از قانون فناوری اطلاعات (IT Act)، این نرم‌افزار را تهدیدی برای کنترل‌های حاکمیتی بر فضای سایبری تلقی کند.
ابعاد حقوقی و چالش‌های قانونی در هند
در مهرماه ۱۴۰۵ (اکتبر ۲۰۲۶)، گزارش شد که اپل در پی دریافت اخطاریه‌ای رسمی از سوی دولت هند، اقدام به حذف Bitchat از اپ‌استور کرده است. این اقدام پس از آن صورت گرفت که پیش‌تر در تیرماه ۱۴۰۵، مقامات هندی دستور حذف مخازن (Repositories) مرتبط با این پروژه را از پلتفرم «گیت‌هاب» صادر کرده بودند. کارشناسان حقوقی و سازمان «بنیاد آزادی اینترنت» (Internet Freedom Foundation) این اقدام را مغایر با قانون اساسی دانسته و استدلال می‌کنند که بخش 69A برای مسدودسازی محتوای غیرقانونی است، نه برای حذف اپلیکیشنی که صرفاً به دلیل قابلیت‌های زیرساختی‌اش ناخوشایند تلقی می‌شود. در حالی که دولت هند مدعی است معماری این برنامه امکان رهگیری ارتباطات و ردیابی کاربران توسط ضابطین قضایی را دشوار می‌کند، فعالان حقوق دیجیتال تأکید دارند که این اقدام مصداق بارز سرکوب ابزارهای ارتباطی در زمان ناآرامی‌های مدنی است.
مشخصات فنی و تحلیل عملکرد
- مدل ارتباطی: پروتکل غیرمتمرکز Mesh Networking (بلوتوث‌محور)
- ویژگی کلیدی: عملکرد بدون نیاز به زیرساخت اینترنت یا سرور مرکزی (Off-the-grid)
- وضعیت حقوقی در هند: مسدود شده تحت بخش 69A قانون IT (حذف از Play Store, App Store و TestFlight)
- متدولوژی دسترسی: مسدودسازی در سطح ارائه‌دهندگان خدمات اینترنت (ISP) برای وب‌سایت رسمی
نقش Bitchat در اعتراضات مدنی
افزایش استفاده از Bitchat در هند مستقیماً با وقایع سیاسی این کشور گره خورده است. در جریان اعتراضات گسترده جوانان به تغییرات در فهرست‌های انتخاباتی، مقامات هندی با هدف کنترل فضای میدانی، اقدام به قطع موقت اینترنت در مناطق حساسی همچون «جانتر مانتار» کردند. در این شرایط، Bitchat و اپلیکیشن مشابه آن یعنی «Briar»، به تنها ابزارهای تبادل اطلاعات میان معترضان تبدیل شدند. طبق داده‌های آماری، هند در بازه زمانی تیرماه ۱۴۰۵، بیش از ۸۵ درصد از کل دانلودهای جهانی این برنامه را به خود اختصاص داد که نشان‌دهنده واکنش مستقیم کاربران به محدودیت‌های دسترسی به شبکه است.
نتیجه‌گیری و آینده فناوری‌های غیرمتمرکز
حذف Bitchat از بازارهای رسمی در هند، زنگ خطری برای آینده فناوری‌های رمزنگاری‌شده و غیرمتمرکز است. وقتی یک دولت نه تنها محتوا، بلکه پروتکل‌های فنی را به دلیل «غیرقابل رهگیری بودن» هدف قرار می‌دهد، مرز بین امنیت عمومی و نقض حریم خصوصی کاربران به شدت کمرنگ می‌شود. این رویه احتمالاً منجر به کوچ کاربران به سمت شبکه‌های توزیع‌یافته‌تر (Side-loading) و افزایش توسعه ابزارهای مقاوم به سانسور با پروتکل‌های غیروابسته به فروشگاه‌های نرم‌افزاری بزرگ خواهد شد.
