گزارش تکان‌دهنده جدیدی که در مهرماه ۱۴۰۵ توسط آزمایشگاه تحقیقاتی Citizen Lab منتشر شده است، پرده از یک روش نوین و بسیار خطرناک در عملیات‌های جاسوسی سایبری برمی‌دارد. محققان این آزمایشگاه دریافته‌اند که شرکت‌های سازنده جاسوس‌افزارهای مزدور، با سوءاستفاده از زیرساخت‌های تبلیغات آنلاین جهانی، اقدام به تزریق کدهای مخرب برای آلوده‌سازی دستگاه‌ها بدون نیاز به تعامل کاربر (Zero-Click) می‌کنند.
مکانیزم نفوذ: وقتی تبلیغات به سلاح تبدیل می‌شوند
روش جدیدی که توسط نهاد امنیتی Citizen Lab افشا شده است، بر پایه سوءاستفاده از پلتفرم‌های تبلیغاتی بنا شده است. در این سناریو، یک شرکت اسرائیلی به نام «Discover-Tech» با ارائه پلتفرمی تحت عنوان «Controlium»، در نقش یک پل ارتباطی میان شبکه‌های تبلیغاتی و اکوسیستم‌های جاسوس‌افزار عمل کرده است. برخلاف روش‌های سنتی که به کلیک کاربر بر روی یک لینک مخرب نیاز داشتند، این حملات از طریق لود شدن خودکار تبلیغات آلوده در وب‌سایت‌ها یا اپلیکیشن‌های موبایل، کدهای مخرب را به صورت پنهانی و بدون جلب توجه کاربر اجرا می‌کنند.
ردپای بازیگران اصلی: Candiru و Bindecy
بر اساس تحلیل‌های فنی، حداقل دو شرکت تولیدکننده جاسوس‌افزار به نام‌های Candiru و Bindecy از زیرساخت‌های Discover-Tech برای هدف قرار دادن سوژه‌های خود استفاده کرده‌اند. در یکی از موارد مستند در سال‌های ۱۴۰۳ و ۱۴۰۴ شمسی، حداقل ۴۵ سیستم ویندوزی متعلق به سازمان رسانه‌ای «الجزیره» با استفاده از همین متد و از طریق تبلیغات آلوده، مورد نفوذ جاسوس‌افزارهای Candiru قرار گرفتند. این حملات عملاً هر دستگاه متصل به اینترنت را بدون توجه به سطح امنیتی یا مدل دستگاه، در معرض خطر قرار می‌دهد.
نقایص زیرساختی در پلتفرم Controlium
محققان Citizen Lab با بررسی پلتفرم Controlium دریافتند که ضعف‌های امنیتی فاحشی در این سیستم وجود دارد. از جمله این موارد می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:
- عدم امنیت در صفحات ورود (Login Pages) که منجر به افشای سورس‌کد داشبورد کنترلی شد.
- دسترسی عمومی به پایگاه داده لاگ‌های کاربران که اجازه می‌داد محققان به راحتی هویت اپراتورهای جاسوس‌افزار و اهداف را استخراج کنند.
- وجود میلیاردها رکورد مزایده تبلیغاتی (Ad Bidding Records) که نشان‌دهنده گستردگی عملیات‌ها در سطح ده‌ها هزار اپلیکیشن در بازه زمانی خرداد تا شهریور ۱۴۰۵ بوده است.
مشخصات و ابعاد فنی گزارش
- ماهیت حمله: Zero-Click Spyware از طریق تزریق در شبکه تبلیغاتی (Malvertising)
- شرکت تسهیل‌گر: Discover-Tech (پلتفرم Controlium)
- مهاجمان شناسایی شده: Candiru و Bindecy
- جامعه هدف: سازمان‌های نظامی، دولت‌ها، زیرساخت‌های حیاتی و آژانس‌های امنیت ملی
- وضعیت افشا: دسترسی آزاد به لاگ‌های مدیریتی و کدهای کنترل پنل به دلیل نقص امنیتی سمت سرور
نتیجه‌گیری و توصیه‌های دفاعی
بیل مارژاک، محقق ارشد Citizen Lab، معتقد است که این یافته‌ها تنها «نوک کوه یخ» هستند. با توجه به ubiquity (همهجایی بودن) تبلیغات دیجیتال، فرار از این نوع حملات بسیار دشوار است. به کاربران و سازمان‌هایی که در رده‌های حساس فعالیت می‌کنند توصیه می‌شود به صورت جدی استفاده از ابزارهای مسدودکننده تبلیغات (Ad-Blockers) و غیرفعال‌سازی سیستم‌های رهگیری تبلیغاتی (Ad Tracking) در سطح سیستم‌عامل را در اولویت امنیتی خود قرار دهند. این واقعه زنگ خطری جدی برای تمامی پلتفرم‌های تبلیغات دیجیتال است تا نسبت به احراز هویت تبلیغ‌دهندگان و پاکسازی محتوای مخرب، سیاست‌های سخت‌گیرانه‌تری اتخاذ کنند.
