بحران در اعماق: چرا ستون فقرات فیبر نوری اینترنت جهانی در آستانه خطر قرار دارد؟

در حالی که نگاه عموم به آسمان و ماهواره‌های مدار پایین (LEO) نظیر استارلینک دوخته شده است، واقعیت زیرساختی اینترنت جهان همچنان در اعماق اقیانوس‌ها نهفته است. گزارش‌های اخیر و پژوهش‌های «الیزابت برا» (Elisabeth Braw) نشان می‌دهد که زیرساخت حیاتی کابل‌های زیردریایی، به‌عنوان شاهرگ اصلی ارتباطات بین‌قاره‌ای، در پاییز ۱۴۰۵ بیش از هر زمان دیگری در معرض تهدیدات ناشی از جنگ‌های خاکستری و خرابکاری‌های هدفمند قرار گرفته است.

وابستگی حیاتی به کابل‌های زیردریایی

اگرچه شبکه‌های ماهواره‌ای ظرفیت پهنای باند را افزایش داده‌اند، اما بیش از ۹۵ درصد ترافیک داده‌های جهانی همچنان از طریق کابل‌های فیبر نوری در بستر اقیانوس‌ها جابه‌جا می‌شود. این کابل‌ها که هم‌نشین خطوط لوله نفت و گاز و کابل‌های انتقال برق زیردریایی هستند، یک شبکه به هم پیوسته و حیاتی را تشکیل می‌دهند که کوچکترین اختلال در آن‌ها می‌تواند منجر به فلج شدن اقتصاد دیجیتال یک کشور شود. در عصر حاضر، این شبکه نامرئی دیگر تنها با چالش‌های طبیعی نظیر رانش زمین یا طوفان مواجه نیست، بلکه با تهدیداتی از جنس «جنگ‌های ترکیبی» روبروست.

تحلیل تهدیدات: از خطای انسانی تا خرابکاری‌های سازمان‌یافته

الیزابت برا، پژوهشگر ارشد شورای آتلانتیک (Atlantic Council) در کتاب جدید خود با عنوان «جنگ زیردریایی» (Undersea War)، به بررسی دقیق این آسیب‌پذیری‌ها می‌پردازد. آمارهای فنی نشان می‌دهد که سالانه بین ۱۵۰ تا ۲۰۰ مورد آسیب به کابل‌های زیردریایی گزارش می‌شود. تحلیل دقیق این حوادث نشان می‌دهد که حدود ۶۰ درصد این خسارات ناشی از فعالیت‌های عادی کشتیرانی و صیادی (مانند کشیده شدن لنگر یا تورهای سنگین ماهیگیری بر بستر دریا) است. با این حال، آنچه تحلیلگران را نگران کرده، افزایش «حوادث مشکوک» است؛ جایی که کشتی‌ها برای مدت‌های غیرمعمول با لنگرهای رها شده در نزدیکی نقاط حساس کابل‌ها حرکت می‌کنند.

ابعاد امنیتی و استراتژیک در جنگ خاکستری

در ادبیات امنیت سایبری، «جنگ خاکستری» (Gray-zone warfare) به اقداماتی اطلاق می‌شود که از آستانه درگیری مسلحانه تمام‌عیار پایین‌تر است اما اثرات مخربی دارد. قطع کردن عمدی کابل‌های زیردریایی می‌تواند بدون شلیک حتی یک گلوله، ارتباطات یک کشور را مختل کند. این نوع حملات، انتساب (Attribution) دشواری دارند؛ زیرا اثبات عمدی بودن عمل لنگر انداختن یک کشتی تجاری بسیار پیچیده است. تداوم این تهدیدات باعث شده است که امنیت زیرساخت‌های کف اقیانوس به اولویتی برای نهادهای دفاعی و شرکت‌های مخابراتی بین‌المللی تبدیل شود.

نتیجه‌گیری و آینده زیرساخت‌های دریایی

با توجه به وابستگی روزافزون به سرویس‌های ابری و تراکنش‌های مالی جهانی، حفاظت از این کابل‌ها نیازمند همکاری بین‌المللی و استفاده از فناوری‌های پایش نظارت تصویری در اعماق (Deep-sea surveillance) است. شرکت‌های تأمین‌کننده اینترنت و اپراتورهای شبکه باید استراتژی‌های مسیریابی مجدد (Redundancy) را با نگاه به تهدیدات ژئوپلیتیک به‌روزرسانی کنند. عدم توجه به این زیرساخت در سال‌های آینده می‌تواند به معنای قطع کامل دسترسی‌های حیاتی در بدترین زمان ممکن باشد.