وقوع تنش‌های نظامی در منطقه خلیج فارس در پاییز ۱۴۰۵، بار دیگر آسیب‌پذیری گلوگاه‌های ارتباطی و اتکای شبکه اینترنت کشور به مسیرهای زیردریایی را به صدر اخبار حوزه زیرساخت کشاند. گزارش‌های رسمی رگولاتوری از قطع بخشی از ظرفیت پهنای باند بین‌الملل، ضرورت بازنگری در راهبردهای پایداری شبکه را بیش از پیش نمایان کرده است.
آناتومی آسیب؛ چرا کابل‌های زیردریایی؟
کابل‌های فیبر نوری زیردریایی که ستون فقرات ارتباطات جهانی را تشکیل می‌دهند، در برابر حوادث فیزیکی بسیار حساس هستند. در جریان تنش‌های اخیر، آسیب به مسیرهای منتهی به کشورهای همسایه جنوبی، بخشی از ترافیک ورودی کشور را با اختلال مواجه کرده است. از منظر فنی، این قطعی‌ها نه تنها باعث افزایش Latency (تأخیر) می‌شوند، بلکه به دلیل محدودیت ظرفیت مسیرهای جایگزین، شاهد تراکم ترافیکی در سایر گذرگاه‌های مرزی هستیم.
ابعاد حقوقی و چالش‌های رگولاتوری
از دیدگاه رگولاتوری، مدیریت این بحران به دلیل ماهیت فرامرزی کابل‌ها بسیار پیچیده است. تعمیر و بازیابی این کابل‌ها منوط به عبور کشتی‌های تخصصی از مناطق پرخطر است. این امر، کسب‌وکارهای دیجیتال ایران را با چالش‌های جدی مواجه کرده است:
- افزایش اختلال در سرویس‌های ابری و محتوای توزیع‌شده (CDN).
- کاهش کیفیت تجربه کاربری (QoE) در پلتفرم‌های بین‌المللی.
- ضرورت فعال‌سازی مسیرهای ترانزیت جایگزین برای جلوگیری از قطعی کامل سرویس‌های حیاتی.
مشخصات تحلیلی پایداری شبکه
- نوع آسیب: فیزیکی به کابل‌های زیرساختی لایه فیزیکی (Physical Layer).
- وضعیت پایداری: کاهش ظرفیت عملیاتی در پهنای باند بین‌الملل.
- راهکار فنی: بهره‌گیری از پروتکل‌های مسیریابی دینامیک جهت هدایت ترافیک به مسیرهای خشکی (Terrestrial Routes).
در نهایت، این رویداد تلنگری برای تسریع در پروژه «پایداری شبکه ملی اطلاعات» و تنوع‌بخشی به مسیرهای ارتباطی (Diversification of Transit Routes) است تا وابستگی ترافیک کشور به نقاط آسیب‌پذیر به حداقل ممکن برسد.
