پروژه «استارلاینر» (Starliner) شرکت بوئینگ که در محافل فنی با نام مستعار «کپسول مصیبت‌بار» شناخته می‌شود، بار دیگر در کانون توجهات قرار گرفته است. پس از یک رشته شکست‌های فنی و تأخیرهای پیاپی که منجر به بازگشت خالی کپسول از ایستگاه فضایی بین‌المللی (ISS) در سال ۱۴۰۳ شد، ناسا و بوئینگ برنامه جدیدی را برای احیای این فضاپیما تا سال ۱۴۰۷ (۲۰۲۸ میلادی) ترسیم کرده‌اند.
مسیر پر پیچ و خم استارلاینر؛ از قراردادهای اولیه تا بن‌بست عملیاتی
از زمان اعطای قرارداد در سال ۱۳۹۳ (۲۰۱۴)، پروژه استارلاینر با چالش‌های مهندسی بی‌پایانی روبرو بوده است. در حالی که رقیب مستقیم آن، شرکت اسپیس‌اکس با کپسول «کرو دراگون» (Crew Dragon) به روتین‌سازی سفرهای سرنشین‌دار دست یافته است، بوئینگ تنها یک پرواز سرنشین‌دار آزمایشی را ثبت کرده که آن هم با ناکامی در بازگرداندن فضانوردان، بوچ ویلمور و سونی ویلیامز، همراه بود. این فضانوردان در نهایت مجبور شدند ماه‌ها در ایستگاه فضایی منتظر بمانند تا با مأموریت Crew-9 اسپیس‌اکس به زمین بازگردند.
اصلاحات فنی و تغییرات ساختاری
بوئینگ گزارش داده است که از ۲۱ «ناهنجاری» ثبت شده در پرواز آزمایشی قبلی، ۱۹ مورد برطرف شده و مابقی تا پایان مهرماه ۱۴۰۳ به نتیجه خواهد رسید. اصلاحات کلیدی شامل موارد زیر است:
- تعویض کامل شیرهای کنترل در تمام ۱۲ پیشران واکنش‌گر (Reaction Control Thrusters) ماژول سرنشین‌دار.
- بهینه‌سازی طراحی اتصالات چتر نجات برای افزایش قابلیت اطمینان در فاز بازگشت به جو.
- ارتقای سیستم‌های باتری کپسول با همکاری مستقیم تیم‌های مهندسی ناسا.
مشخصات مسیر عملیاتی آینده
- مأموریت Starliner-1: پرواز بدون سرنشین برای انتقال بار، برنامه‌ریزی شده برای بازه زمانی دی ۱۴۰۵ تا بهمن ۱۴۰۵ (دسامبر ۲۰۲۶ تا ژانویه ۲۰۲۷).
- مأموریت Starliner-2: اولین پرواز سرنشین‌دار پس از اصلاحات اساسی، پیش‌بینی شده برای سال ۱۴۰۷.
- تغییرات قرارداد: کاهش تعداد مأموریت‌های سفارشی ناسا از ۶ به ۴ پرواز.
- پیشران آتی: برنامه‌ریزی برای جایگزینی راکت Atlas V با راکت Vulcan.
استراتژی ناسا: تنوع‌بخشی یا هزینه کرد بیهوده؟
بسیاری از تحلیل‌گران حوزه فضا، هزینه‌های سرسام‌آور پروژه استارلاینر را مصداق بارز «مغالطه هزینه غرق‌شده» (Sunk Cost Fallacy) می‌دانند. با این حال، ناسا اصرار دارد که حفظ توانمندی انتقال فضانوردان توسط دو پیمانکار متفاوت (حالت دوگانه)، برای دوران انتقال از ISS به ایستگاه‌های فضایی تجاری آینده حیاتی است. با توجه به اینکه مأموریت‌های اسپیس‌اکس احتمالاً تا سال ۱۴۰۷ به پایان دوره تعهدات فعلی خود نزدیک می‌شوند، استارلاینر عملاً آخرین شانس ایالات متحده برای تضمین استقلال در دسترسی به مدار زمین محسوب می‌شود.
جمع‌بندی و چشم‌انداز
آینده استارلاینر نه تنها به رفع ایرادات فنی، بلکه به بازپس‌گیری اعتماد عمومی و مدیریتی وابسته است. آیا بوئینگ می‌تواند در سال ۱۴۰۷ ثابت کند که این فضاپیما شایستگی تبدیل شدن به تاکسی فضایی ایمن را دارد؟ پاسخ این پرسش در عملکرد دقیق مأموریت Starliner-1 در زمستان آینده نهفته است. در صورتی که این پرواز بدون نقص انجام شود، کپسول مصیبت‌بار بوئینگ می‌تواند از یک شکست بزرگ به یک ابزار عملیاتی استراتژیک تغییر هویت دهد.
