پروژه فضاپیمای استارلاینر (Starliner) شرکت بوئینگ که با چالش‌های فنی متعددی در سال‌های اخیر روبرو بوده است، اکنون در یک بازه زمانی حیاتی قرار دارد. ناسا به تازگی برنامه‌ریزی عملیاتی جدیدی را برای این کپسول فضایی ارائه کرده است که می‌تواند نقطه عطفی برای احیای اعتماد به این پلتفرم پیش از بازنشستگی ناوگان دراگونِ اسپیس‌اکس باشد.
چالش‌های فنی و بازنگری در سیستم‌های پیشران
داستان استارلاینر با شکست‌های فنی متعددی در جریان پرواز آزمایشی سرنشین‌دار در خرداد ۱۴۰۳ (ژوئن ۲۰۲۴) گره خورد. نقص فنی در ۵ تراستر (پیشران) کپسول و نشت‌های مکرر هلیوم باعث شد تا ناسا ایمنی فضاپیما را برای بازگرداندن فضانوردان، «بوچ ویلمور» و «سونی ویلیامز»، ناکافی تشخیص دهد. در نهایت، فضانوردان با استفاده از کپسول «دراگون» متعلق به شرکت اسپیس‌اکس به زمین بازگشتند و استارلاینر در شهریور ۱۴۰۳ به صورت بدون سرنشین فرود آمد. از آن زمان، تیم‌های مهندسی بوئینگ متمرکز بر اصلاحات ساختاری در سیستم مدیریت هلیوم و پایداری عملکرد تراسترها در شرایط خلأ بوده‌اند.
ضرورت استراتژیک: چرا ناسا همچنان به بوئینگ نیاز دارد؟
موقعیت ناسا در قبال استارلاینر ناشی از یک ضرورت استراتژیک است. با توجه به برنامه اسپیس‌اکس برای بازنشستگی فضاپیمای «Crew Dragon» تا سال ۲۰۳۰ و تمرکز این شرکت بر توسعه فضاپیمای نسل بعدی «Starship»، ناسا در موقعیت دشواری برای حفظ دسترسی مطمئن به مدار پایین زمین (LEO) قرار دارد. «جرد آیزاکمن»، مدیر ناسا، با اشاره به سرمایه‌گذاری‌های کلان مالیاتی انجام شده بر روی پروژه استارلاینر، بر این باور است که فعال‌سازی این سیستم، سریع‌ترین مسیر برای اطمینان از وجود دو گزینه حمل‌ونقل مجزا برای فضانوردان است.
مشخصات و اهداف مأموریت پیش‌رو
- زمان‌بندی پرتاب: حداقل از آذر ۱۴۰۵ (دسامبر ۲۰۲۵).
- ماهیت پرواز: مأموریت ارزیابی مهندسی (بدون سرنشین) جهت تأیید عملکرد حرارتی و پیشران.
- هدف عملیاتی: آماده‌سازی برای اعزام سرنشین در نیمه دوم سال ۱۴۰۷ (۲۰۲۸ میلادی).
- اولویت اصلی: ارزیابی سیستم کنترل تراسترها تحت دستورالعمل‌های عملیاتی سخت‌گیرانه برای اطمینان از سلامت کپسول.
مسیر پیش‌رو تا سال ۱۴۰۷
آزمون پیش‌رو در آذر ماه، حکم یک آزمون نهایی (Engineering Evaluation) را برای اثبات قابلیت اطمینان سیستم‌های حرارتی و پیشران استارلاینر دارد. ناسا این مأموریت را به عنوان یک «Type A mishap» (حادثه با درجه اهمیت بالا) در گذشته طبقه‌بندی کرده بود و اکنون برای عبور از این برچسب، تمامی پروتکل‌های عملیاتی را با دقت بالا بازنگری کرده است. اگر این مأموریت بدون خطا پشت سر گذاشته شود، ناسا مجوزهای لازم برای انتقال فضانوردان در سال‌های آینده را صادر خواهد کرد.
نتیجه‌گیری نهایی بر این اصل استوار است که توسعه فضاپیماهای سرنشین‌دار در کلاس تجاری، فرآیندی پیچیده و زمان‌بر است. علی‌رغم تمامی کاستی‌ها، ناسا با پافشاری بر مشارکت بوئینگ، سعی دارد از انحصارِ فناوری در دست یک شرکت واحد جلوگیری کرده و پایداری زیرساخت‌های فضایی بین‌المللی را تضمین نماید.
