در حالی که رقابت جهانی بر سر توسعه مدل‌های هوش مصنوعی فوق‌پیشرفته (Frontier Models) به اوج خود رسیده است، مایک جانسون، رئیس مجلس نمایندگان آمریکا، در موضع‌گیری تازه‌ای در تابستان ۱۴۰۴ اعلام کرد که ترجیح می‌دهد چارچوب‌های ایمنی هوش مصنوعی به جای قوانین اجباری، بر پایه تعهدات داوطلبانه شرکت‌های پیشرو شکل بگیرد.
استراتژی کنگره: تعادل میان نوآوری و امنیت
در گفت‌وگویی که در مرداد ۱۴۰۴ با شبکه CNBC انجام شد، مایک جانسون تأکید کرد که دولت و قانون‌گذاران در حال بررسی ایجاد «توازن درست» در مواجهه با فناوری‌های نوظهور هستند. این رویکرد به دنبال نشستی با حضور مدیران ارشد شرکت‌های بزرگ هوش مصنوعی از جمله داریا آمودی از Anthropic، مارک زاکربرگ از Meta و ساندار پیچای از Alphabet مطرح شد. جانسون معتقد است که رهبران صنعت هوش مصنوعی خود به این درک رسیده‌اند که برای جلب اعتماد سرمایه‌گذاران و کاربران عمومی، باید مسیر توسعه مدل‌ها را بر مبنای استانداردهای ایمنی بسیار سخت‌گیرانه بنا کنند.
محدودیت‌های حقوقی و مسئولیت مدنی محصولات
یکی از پرسش‌های کلیدی در این زمینه، نحوه مواجهه با آسیب‌های احتمالی ناشی از عملکرد مدل‌های هوش مصنوعی است. در حالی که برخی از لابی‌گران به دنبال دریافت معافیت‌های قانونی برای شرکت‌های سازنده هستند، جانسون صراحتاً اعلام کرد که قوانین فعلی «مسئولیت مدنی محصولات» (Product Liability Law) کاملاً بر این حوزه نیز تسری می‌یابد. این بدین معناست که شرکت‌های توسعه‌دهنده نمی‌توانند از زیر بار مسئولیت حقوقی ناشی از باگ‌ها یا خروجی‌های زیان‌بار مدل‌های خود فرار کنند و این قوانینِ موجود، اهرم فشار اصلی کنگره برای کنترل شرکت‌ها خواهند بود.
طرح‌های پیشنهادی در راهروهای واشینگتن
اگرچه اولویت فعلی با خودتنظیمی (Self-regulation) است، اما کنگره همچنان گزینه‌های قانونی متعددی را روی میز دارد. از جمله این پیشنهادات می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:
- قرار دادن بازرسان مستقل در آزمایشگاه‌های مرزی هوش مصنوعی برای نظارت بر فرآیند آموزش مدل‌ها.
- تصویب قوانینی برای «وظیفه مراقبت» (Duty of Care) که به نهادهای تنظیم‌گر اجازه می‌دهد از انتشار مدل‌های پرخطر جلوگیری کنند.
- طرح پیشنهادی «رو خانا» که خواستار ممنوعیت توسعه مدل‌های هوش مصنوعی با قابلیت خود-اصلاحی (Self-improving AI) تا زمان تدوین استانداردهای فدرال شده است.
خلاصه وضعیت تنظیم‌گری (مرداد ۱۴۰۴)
- رویکرد فعلی: اولویت‌بخشی به استانداردهای داوطلبانه
- ابزار نظارتی اصلی: قوانین مسئولیت مدنی محصولات (Product Liability)
- مرحله زمانی: ابتدای چرخه تدوین قوانین (Early-stage)
- وضعیت پروتکل‌های ایمنی: داوطلبانه از سوی آزمایشگاه‌های هوش مصنوعی
گام بعدی: فراتر از خودتنظیمی
اقدام اخیر OpenAI در عدم انتشار مدل GPT-6.1 Astra به دلیل عدم تطابق با استانداردهای ایمنی، نشان‌دهنده آن است که شرکت‌های بزرگ تا حدی به این خودتنظیمی پایبند هستند. با این حال، کارشناسان معتقدند که با پیشرفت سریع مدل‌ها، «داوطلبانه بودن» ممکن است به تنهایی برای جلوگیری از خطرات سیستماتیک کافی نباشد. تعویق جلسات مجلس به دلیل انتخابات میان‌دوره‌ای نوامبر ۱۴۰۴، فرصتی را برای بازیگران این حوزه فراهم کرده تا مدل‌های حکمرانی خود را با استانداردهای جهانی و داخلی همسو کنند.
