سازمان ملی هوانوردی و فضایی آمریکا (ناسا) با ورود تلسکوپ فضایی PRIMA به مرحله طراحی مقدماتی (فاز B)، فصل جدیدی را در مطالعات اخترفیزیک آغاز کرده است. این تلسکوپ که با هدف کاوش در محدوده فروسرخ دور طراحی شده، قرار است خلأ اطلاعاتی موجود در طیف‌سنجی کیهانی را که فراتر از توانمندی‌های تلسکوپ‌های فعلی نظیر جیمز وب است، پر کند.
مهندسی و معماری تلسکوپ PRIMA
تلسکوپ PRIMA مجهز به آینه‌ای با قطر ۱.۸ متر است که به‌طور تخصصی برای رصد تابش‌های فروسرخ دور بهینه‌سازی شده است. برخلاف تلسکوپ فضایی جیمز وب (JWST) که بر فروسرخ نزدیک و میانی تمرکز دارد، PRIMA قادر است طول‌موج‌هایی را آشکارسازی کند که برای درک چرخه حیات غبار کیهانی و مولکول‌های پیچیده ضروری هستند. طراحی این ابزار به‌گونه‌ای است که حساسیت بسیار بالایی نسبت به سیگنال‌های ضعیف ناشی از اجرام دوردست داشته باشد.
تکامل درک ما از سیارات و سیاه‌چاله‌ها
یکی از اهداف کلیدی علمی این پروژه، بررسی نقش آب در فرایند شکل‌گیری سیارات است. PRIMA با تحلیل دیسک‌های پیش‌سیاره‌ای، میزان دقیق گاز، کربن و اکسیژن را اندازه‌گیری می‌کند. این داده‌ها برای دانشمندان حیاتی است تا بتوانند مدل‌های دقیق‌تری از نحوه تولد سیارات فراخورشیدی ارائه دهند. همچنین، بررسی تکامل سیاه‌چاله‌ها در مرکز کهکشان‌ها، ابعاد دیگری از فعالیت‌های این رصدخانه فضایی را تشکیل می‌دهد.
ابعاد اقتصادی و چشم‌انداز زمانی
از منظر هزینه‌های توسعه فناوری فضایی، پروژه PRIMA با سقف بودجه ۱.۲ میلیارد دلاری، پروژه‌ای با مقیاس اقتصادی «میان‌رده» (Mid-scale) در مقایسه با بودجه ۱۰ میلیارد دلاری تلسکوپ جیمز وب محسوب می‌شود. طبق برنامه‌ریزی‌های اعلام شده، این مأموریت در صورت حفظ روند توسعه و تأمین بودجه، زودتر از سال ۲۰۳۳ میلادی (۱۴۱۲ هجری شمسی) پرتاب نخواهد شد و یک چرخه عملیاتی ۵ ساله را سپری خواهد کرد.
مشخصات فنی و تحلیل مأموریت
- هدف اصلی: رصد در محدوده فروسرخ دور (Far-Infrared).
- قطر آینه: ۱.۸ متر.
- مرحله توسعه: فاز B (طراحی مقدماتی و ارزیابی فناوری).
- بودجه کل: حداکثر ۱.۲ میلیارد دلار (بدون احتساب هزینه پرتاب).
- زمان‌بندی: پیش‌بینی پرتاب برای سال ۲۰۳۳ میلادی.
