دادگاه تجدیدنظر رقابت در بریتانیا در حکمی تازه در مهرماه ۱۴۰۵ (سپتامبر ۲۰۲۶)، با بخشی از پرونده شکایت دسته‌جمعی علیه غول‌های فناوری، اپل و آمازون، موافقت کرد. این پرونده که در پی توافق سال ۲۰۱۸ میلادی (۱۳۹۷ خورشیدی) میان این دو شرکت شکل گرفته است، آن‌ها را به محدود کردن رقابت در بازار خرده‌فروشی محصولات اپل و بیتس (Beats) در بریتانیا متهم می‌کند.
ریشه‌های اختلاف و توافق سال ۲۰۱۸
ماجرا از توافقی آغاز شد که طبق آن، فروشندگان شخص ثالث در پلتفرم آمازون با محدودیت‌هایی برای عرضه محصولات اپل و بیتس مواجه شدند. شاکیان معتقدند که این توافق، با هدف کاهش رقابت و حذف فروشندگان مستقل، مستقیماً منجر به افزایش قیمت نهایی محصولات برای مصرف‌کنندگان شده است. این تنها پرونده بریتانیایی نیست؛ پیش‌تر، کشورهای آلمان، ایتالیا، اسپانیا و ایالات متحده نیز بررسی‌های ضد انحصاری مشابهی را علیه این توافقات میان اپل و آمازون آغاز کرده بودند.
چالش‌های نمایندگی حقوقی و ساختار تامین مالی
در سال گذشته، دادگاه بریتانیا نخستین تلاش برای تشکیل این پرونده دسته‌جمعی را به دلیل ابهامات در نحوه تامین مالی توسط شرکت Asertis و فقدان استقلال کافیِ نماینده پیشین پرونده، خانم کریستین ریفا، رد کرده بود. دادگاه تاکید کرد که نماینده کلاس نباید تنها یک «چهره نمادین» برای پیشبرد اهداف وکلا باشد و باید بتواند به‌طور مستقل از منافع مصرف‌کنندگان در برابر ذی‌نفعان مالی محافظت کند. این ایراد شکلی، منجر به جایگزینی نماینده و ورود «جاستین لو پاتورل» (Justin Le Patourel) به عنوان نماینده جدید شد که در نهایت توانست بخشی از پرونده را به جریان بیندازد.
محدودیت دامنه شکایت: تایید در برابر رد
قاضی کلین بیکن در حکم اخیر خود، شکایت را به صورت موردی تفکیک کرد:
- شکایت تایید شده: ادعاهای مربوط به محصولات اپل که مستقیماً از طریق «بازار آمازون» (Amazon Marketplace) خریداری شده‌اند، «معتبر، قابل استناد و مبتنی بر واقعیات» ارزیابی شد.
- شکایت رد شده: دادگاه بخش گسترده‌تر ادعاها که شامل خریدهای مستقیم از اپل یا سایر خرده‌فروشان بود را رد کرد، زیرا آن‌ها را مبتنی بر یک «نظریه آسیب پیچیده و حدسی» دانست که شواهد کافی برای اثبات آن در مقیاس وسیع وجود ندارد.
ارزش مالی و واکنش شرکت‌ها
تحلیل‌های مالی نشان می‌دهد که ارزش بخش پذیرفته شده از این شکایت، با احتساب سود، بین ۲۸۹ تا ۳۰۶ میلیون پوند برآورد می‌شود. در واکنش به این تصمیم، شرکت اپل مدعی شد که توافق آن‌ها با آمازون صرفاً برای جلوگیری از ورود کالاهای تقلبی (Counterfeit) به بازار بوده است و قویاً با این اتهامات مخالفت کرد. آمازون نیز ابراز اطمینان کرد که در ادامه روند دادرسی، بی‌اساس بودن این ادعاها ثابت خواهد شد.
مشخصات حقوقی و فنی پرونده
- موضوع: نقض قوانین رقابت بازار خرده‌فروشی آنلاین
- شرکت‌های خوانده: Apple Inc و Amazon.com
- مرجع رسیدگی: Competition Appeal Tribunal (بریتانیا)
- وضعیت فعلی: پذیرش بخشی از شکایت (تمرکز بر Amazon Marketplace)
- ارزش احتمالی پرونده: ۲۸۹ تا ۳۰۶ میلیون پوند
جمع‌بندی و چشم‌انداز آینده
اگرچه بخشی از ادعاهای شاکیان در این فرآیند حقوقی راه به جایی نبرد، اما باز شدن مسیر برای شکایت در خصوص بازار آمازون، سیگنال مهمی برای شرکت‌های بزرگ فناوری است که سیاست‌های «محدودسازی لیست فروشندگان» را اعمال می‌کنند. این پرونده نشان می‌دهد که رگولاتورهای بریتانیایی به‌شدت نسبت به توافقاتی که قیمت مصرف‌کننده را به صورت مصنوعی تحت تاثیر قرار می‌دهند، حساس هستند و ساختار کلاس‌اکشن (Class Action) در حال تبدیل شدن به ابزاری جدی برای تقابل با انحصار دیجیتال در اروپا است.
