فرضیه جوانسازی از طریق پیوند اعضا در هاله‌ای از ابهام؛ چرا قلب‌های جوان پیر می‌شوند؟

در حالی که برخی گمانه‌زنی‌های سیاسی و علمی سال‌های اخیر، پیوند مداوم اعضای جوان را راهکاری برای دستیابی به جاودانگی و معکوس‌سازی روند پیری معرفی کرده‌اند، پژوهش‌های جدید نشان می‌دهد که بیولوژی بدن دریافت‌کننده، تعیین‌کننده نهایی سن بیولوژیک عضو پیوندی است.

معمای پیری در سطح مولکولی و ساعت‌های بیولوژیک

برای دهه‌ها، دانشمندان حوزه پیری‌شناسی در تلاش بوده‌اند تا بفهمند آیا محیط بدن پیر می‌تواند یک عضو جوان را به سرعت فرسوده کند یا خیر. جسی پوگانیک (Jesse Poganik) و همکارانش در بیمارستان زنان و بریگهام بوستون، با استفاده از مدل‌های آزمایشی موش و تحلیل داده‌های پیوند قلب در انسان، به بررسی این فرضیه پرداخته‌اند که آیا عضو پیوندی می‌تواند به عنوان یک «چشمه جوانی» برای فرد دریافت‌کننده عمل کند یا خیر. آن‌ها از «ساعت‌های اپی‌ژنتیک» یا ساعت‌های پیری مولکولی استفاده کردند تا تغییرات سن بیولوژیک بافت‌ها را پس از جراحی پیوند اندازه‌گیری کنند.

یافته‌های شگفت‌انگیز: هم‌سویی با محیط میزبان

برخلاف انتظارات اولیه مبنی بر اینکه قلب جوان می‌تواند اثرات جوانسازی بر ارگانیسم پیر داشته باشد، نتایج نشان داد که «محیط» بدنِ میزبان، حکم‌فرمای اصلی است. در تحقیقات انجام شده، قلب‌های جوانِ پیوند زده شده به موش‌های میانسال، در عرض ۴ تا ۶ ماه سن بیولوژیکی مشابه با بدن دریافت‌کننده را اتخاذ کردند. این فرآیند در جهت عکس نیز صادق بود؛ به این معنی که قلب‌های قدیمی‌تر در بدن میزبان جوان‌تر، تا حدودی رفتارهای بیولوژیک جوان‌تری نشان دادند. این پدیده بیانگر آن است که سن بیولوژیک یک اندام، یک ویژگی ثابت و غیرقابل تغییر نیست، بلکه تابعی از سیستمیکِ بدنِ میزبان است.

نقش سیستم ایمنی و چالش‌های بازگشت پیری

پژوهشگران بر این باورند که احتمالاً سیستم ایمنی فرد دریافت‌کننده و سیگنال‌های مولکولی در گردش خون، مسئول هم‌سوسازی سن بیولوژیک اندام پیوندی با بدن جدید هستند. ژائو پدرو دو ماگالیانس، از دانشگاه بیرمنگام، معتقد است که تعامل مداوم سلول‌های ایمنی با بافت پیوندی می‌تواند نقشی کلیدی در تغییر شاخص‌های پیری ایفا کند. با این حال، باید توجه داشت که پیری یک فرآیند چندبعدی است. جسی پوگانیک تأکید می‌کند که حتی اگر بتوان بخشی از آسیب‌های مولکولی را ترمیم کرد، «بازگرداندن ساعت» در تمام سطوح سلولی و ساختاری بدن، چالش بیولوژیکی عظیم و شاید غیرممکنی باشد.

چشم‌انداز کاربردی در پزشکی پیوند

اگرچه این تحقیق رویای دستیابی به جاودانگی از طریق پیوند اعضا را به چالش می‌کشد، اما پیامدهای مثبتی برای جراحی پیوند دارد. این یافته‌ها نشان می‌دهد که می‌توان از اعضای اهداکنندگان مسن‌تر که پیش از این به دلیل «سن» کنار گذاشته می‌شدند، با اطمینان بیشتری استفاده کرد. با توسعه فناوری‌های نگهداشت عضو که امروزه به «جوانسازی خارج از بدن» کمک می‌کنند، درک بهتر از انعطاف‌پذیری سن بیولوژیک می‌تواند نرخ دسترسی به اعضای پیوندی را در مهر ۱۴۰۵ و پس از آن بهبود بخشد.