بررسی‌های تحلیلی از آمارهای مالی شرکت‌های حوزه فناوری اطلاعات و ارتباطات (ICT) در بازار سرمایه طی مهر ۱۴۰۵، از کوچک شدن سهم این صنعت حیاتی از کل ارزش بازار بورس خبر می‌دهد. کاهش ارزش دلاری بازار فناوری، فشارهای رگولاتوری، سرکوب قیمتی نرخ خدمات و کندی در توسعه زیرساخت‌ها، کیک اقتصاد دیجیتال کشور را دچار انقباض کرده و سرمایه‌گذاری‌های توسعه‌ای در حوزه شبکه را با چالش جدی مواجه ساخته است.
سهم رو به افول صنعت ارتباطات از بازار سرمایه
بر اساس گزارش تحلیلی منتشر شده در شماره ۱۴۹ ماهنامه پیوست (مهر ۱۴۰۵)، بررسی صورتهای مالی شرکت‌های بورسی حوزه ICT نشان می‌دهد که این صنعت به‌رغم رشد بازار کاربر و صورتهای ریالی، در برابر تورم ساختاری و تغییرات نرخ ارز عقب مانده است. کاهش ارزش دلاری شرکت‌های ارتباطی و سخت‌افزاری به معنای لاغر شدن توان سرمایه‌گذاری برای واردات تجهیزات زیرساختی نظیر تجهیزات رادیویی، سرورها و سوئیچ‌های لایه core است.
چالش‌های رگولاتوری و مدل درآمدی اپراتورها
عدم تناسب تعرفه‌های ارتباطی با نرخ تورم واقعی و افزایش سرسام‌آور هزینه‌های عملیاتی (OPEX) و سرمایه‌ای (CAPEX)، نرخ بازگشت سرمایه را برای فعالان زیرساخت شبکه به شدت کاهش داده است. تصویب سیاست‌های قیمت‌گذاری دستوری توسط نهادهای رگولاتوری در کنار تکالیف توسعه‌ای سنگین، موجب شده تا توان مالی اپراتورها برای توسعه شبکه‌های مبتنی بر فیبر نوری (FTTH) و نسل پنجم تلفن همراه (5G) تضعیف شود.
اثرات انقباض اقتصاد دیجیتال بر کسب‌وکارهای متکی بر شبکه
افت توان مالی شرکت‌های مادر در حوزه ICT، مستقیم یا غیرمستقیم بر زنجیره تامین تکنولوژی کشور اثر می‌گذارد. ضعف در سرمایه‌گذاری زیرساختی می‌تواند منجر به بروز گلوگاه‌های فنی در پهنای باند بین‌الملل، افزایش نرخ ناپایداری شبکه و کاهش کیفیت سرویس‌های ابری شود؛ مسئله‌ای که هزینه‌های زیرساختی استارتاپ‌ها و شرکت‌های مبتنی بر اقتصاد دیجیتال را افزایش می‌دهد.
شاخص‌های کلیدی تحلیل وضعیت بازار ICT (پاییز ۱۴۰۵)
- نرخ رشد ارزش بازار: عقب‌ماندگی نسبت به تورم عمومی و شاخص کل بورس
- عامل اصلی فشار بر CAPEX: نوسانات نرخ ارز و عوارض گمرکی تجهیزات شبکه
- حوزه بیشترین آسیب: توسعه فیبر نوری منازل و کسب‌وکارها (FTTx) و توسعه پوشش 5G
- راهکار کلیدی خروج از بحران: اصلاح مدل قیمت‌گذاری پهنای باند و آزادسازی تعرفه‌های ارتباطی
