در پی افزایش گزارش‌های کاربران پلتفرم «میلی» (Milli) مبنی بر تاخیر در تسویه معاملات طلای آب‌شده، بررسی‌های فنی و اقتصادی نشان می‌دهد که چالش‌های ناشی از دسترسی به ذخایر طلای سپرده‌گذاری‌شده در بانک کارگشایی، نه تنها بر این پلتفرم، بلکه بر کلیت اکوسیستم معاملات دارایی‌های دیجیتال مبتنی بر پشتوانه فیزیکی در ایران سایه افکنده است.
تحلیل زیرساخت زنجیره تامین طلا در پلتفرم‌های دیجیتال
پلتفرم‌هایی نظیر میلی به عنوان واسط‌های فناوری‌محور، لایه‌ای از نرم‌افزار را بر روی دارایی‌های فیزیکی (شمش‌های طلا) قرار می‌دهند. زیرساخت این کسب‌وکارها به شدت به تعامل با خزانه‌ها و بانک‌های عامل وابسته است. زمانی که فرآیند تسویه با اختلال مواجه می‌شود، از دیدگاه فنی با یک وقفه در APIهای دسترسی به موجودی خزانه یا محدودیت در سقف خروج فیزیکی طلا از بانک کارگشایی روبرو هستیم. این موضوع نشان‌دهنده یک «نقطه شکست واحد» (Single Point of Failure) در زنجیره تامین پلتفرم‌های فین‌تک طلایی است.
ابعاد حقوقی و رگولاتوری برای کاربران
کاربرانی که در پلتفرم‌های دیجیتال اقدام به خرید و فروش طلا می‌کنند، از منظر حقوقی با قراردادهای «خرید به نیابت» روبرو هستند. تاخیر در بازگشت سرمایه یا تحویل فیزیکی، پرسش‌های جدی را درباره شفافیت عملیاتی بانک کارگشایی و نظارت بانک مرکزی بر این مدل‌های کسب‌وکار ایجاد کرده است. مطالبه‌گری برای پاسخگویی در خصوص طلای سپرده‌گذاری شده، نیازمند شفافیت در صورت‌های مالی و موجودی واقعی خزانه‌های متصل به پلتفرم است.
اثرات بر اکوسیستم اقتصاد دیجیتال
- کاهش اعتماد عمومی: تکرار این دست وقایع باعث خروج سرمایه‌های خرد از پلتفرم‌های فین‌تک به سمت بازارهای سنتی می‌شود.
- نیاز به استانداردهای رگولاتوری: ضرورت ایجاد چارچوب‌های سخت‌گیرانه نظارتی برای فعالیت پلتفرم‌های مبتنی بر کالای فیزیکی در اکوسیستم آنلاین کشور.
- چالش عملیاتی: وابستگی شدید به یک نهاد دولتی (بانک کارگشایی) که قدرت انعطاف‌پذیری لازم را در لحظات نوسانی بازار ندارد.
مشخصات تحلیلی وضعیت موجود
- حوزه اثرگذاری: تجارت الکترونیک و معاملات دارایی‌های دیجیتال (Gold-backed assets)
- ریشه فنی: محدودیت در دسترسی به خزانه‌های فیزیکی و فرآیندهای سنتی تسویه بانکی
- پیامد: افزایش ریسک عملیاتی برای کسب‌وکارهای واسط دیجیتال
