در حالی که پلتفرم‌های سفر به عنوان تسهیل‌گر رزرو هتل شناخته می‌شوند، طرح یک شکایت دسته‌جمعی جدید در واشینگتن، انگشت اتهام را به سمت غول صنعت گردشگری، «اکسپدیا» نشانه رفته است. این پرونده قضایی که در مهر ۱۴۰۳ مطرح شد، مدعی است که این شرکت با بهره‌گیری از قدرت انحصاری خود، ساختار قیمت‌گذاری در بازار هتل‌داری را به صورت مصنوعی تحت تأثیر قرار داده و هزینه‌های سفر را برای مصرف‌کنندگان افزایش داده است.
معماری انحصار؛ هلدینگ اکسپدیا چگونه بازار را بلعید؟
بر اساس مستندات ارائه شده در این شکایت، گروه Expedia به عنوان یک هلدینگ بزرگ، شبکه‌ای گسترده از برندهای مشهور حوزه سفر از جمله Hotels.com، Vrbo، Travelocity، Hotwire، Orbitz و Trivago را تحت مالکیت خود دارد. ادعای اصلی شاکیان این است که با در اختیار داشتن ۸۰ درصد از بازار رزروهای آنلاین ایالات متحده، رقابت واقعی میان این زیرمجموعه‌ها وجود ندارد، چرا که سود نهایی تمام آن‌ها در ترازنامه مالی یک شرکت واحد تجمیع می‌شود.
مکانیسم قیمت‌گذاری؛ کمیسیون ۱۵ درصدی و تورم ۳۰ درصدی
یکی از هسته‌های فنی این پرونده، تحلیل اقتصادی هزینه‌های واسطه‌گری است. این شکایت مدعی است که اکسپدیا با دریافت کمیسیون ۱۵ درصدی از هتل‌ها، فشار اقتصادی مضاعفی بر تامین‌کنندگان وارد می‌کند. هتل‌ها برای جبران این زیان، ناچار می‌شوند قیمت نهایی اتاق‌ها را تا ۳۰ درصد افزایش دهند تا حاشیه سود خود را حفظ کنند. در نتیجه، این مصرف‌کننده نهایی است که باید بهای «واسطه‌گری انحصاری» را بپردازد.
شیوه‌های ضد رقابتی و محدودیت قیمت (Rate Parity)
علاوه بر مدل‌های درآمدی، این شکایت به سیاست‌های «برابری نرخ» اشاره دارد. طبق ادعای مطرح شده، اکسپدیا هتل‌ها را ملزم می‌کند که قیمت‌های پیشنهادی‌شان در وب‌سایت اختصاصی خود یا سایر پلتفرم‌های رقیب، از قیمت‌های موجود در پلتفرم اکسپدیا پایین‌تر نباشد. در صورت عدم رعایت این سیاست، الگوریتم‌های جستجوی اکسپدیا هتل‌های خاطی را در رتبه‌بندی نتایج تنزل می‌دهند. این فشار ساختاری باعث می‌شود هتل‌ها در یک وضعیت بن‌بست قرار بگیرند؛ جایی که باید هم کمیسیون سنگین بپردازند و هم از ارائه تخفیف مستقیم به مشتریان ناتوان باشند.
خلاصه ادعاهای فنی پرونده
- استناد قانونی: نقض قوانین ضد انحصار Sherman Act و Clayton Act.
- سهم بازار: تسلط بر ۸۰٪ از بازار رزروهای آژانس‌های مسافرتی آنلاین (OTA) در آمریکا.
- مدل هزینه‌کرد: دریافت کمیسیون ۱۵٪ از هتل‌ها که منجر به افزایش قیمت مصرف‌کننده تا ۳۰٪ شده است.
- محدودیت رقابتی: اعمال فشار بر هتل‌ها برای عدم ارائه نرخ‌های پایین‌تر در سایت‌های مستقیم.
پاسخ اکسپدیا و چشم‌انداز حقوقی
در مقابل، سخنگوی اکسپدیا ضمن رد تمامی اتهامات، بیان کرده است که این شرکت طی سه دهه گذشته با ایجاد شفافیت در اکوسیستم سفر، به مسافران کمک کرده تا گزینه‌های مختلف را مقایسه و ارزش بهتری دریافت کنند. با این حال، تحلیل‌گران معتقدند که روند قضایی در دادگاه منطقه غربی واشینگتن می‌تواند استانداردهای عملکردی پلتفرم‌های واسط (Middleware) را در سال‌های آتی به شدت تغییر دهد.
