گزارش جدید مؤسسه تحقیقاتی TrendForce چشم‌اندازی چالش‌برانگیز برای بازار جهانی لپ‌تاپ در سال‌های ۱۴۰۴ تا ۱۴۰۶ (۲۰۲۵ تا ۲۰۲۷ میلادی) ترسیم کرده است. بر اساس این تحلیل، افزایش هزینه‌های تولید قطعات حیاتی نظیر CPU، حافظه‌های DRAM و درایوهای SSD، در کنار کاهش تقاضای مصرف‌کننده، نه تنها روند خروج زنجیره تأمین از چین را کند کرده، بلکه تولیدکنندگان را در دوراهی دشوار کاهش حاشیه سود یا افزایش قیمت نهایی محصول قرار داده است.
تغییر استراتژی تولید و توقف خروج از چین
در سال‌های اخیر، بسیاری از تولیدکنندگان لپ‌تاپ به دلایل ژئوپلیتیک و لجستیکی، سیاست «چین پلاس وان» (China Plus One) را برای متنوع‌سازی مراکز تولید خود در پیش گرفته بودند. با این حال، تحلیل‌های TrendForce نشان می‌دهد که سهم تولید لپ‌تاپ در خارج از چین، که در سال ۱۴۰۴ (۲۰۲۵) به ۲۴ درصد می‌رسد، با روندی نزولی در سال ۱۴۰۵ به ۲۱ درصد و در سال ۱۴۰۶ (۲۰۲۷) به زیر ۲۰ درصد خواهد رسید. دلیل اصلی این تغییر رویکرد، افزایش هزینه‌های عملیاتی در مناطق جدید است؛ جایی که وقتی قیمت قطعات اصلی افزایش می‌یابد، مزیت رقابتیِ تولید در بازارهای نوظهور به دلیل هزینه‌های سربار، عملاً از بین می‌رود.
بحران هزینه در لایحه مواد (BOM)
یکی از نکات کلیدی این گزارش، تحلیل ساختار هزینه‌ای لپ‌تاپ‌های میان‌رده است. پیش‌بینی می‌شود در سه ماهه سوم سال ۱۴۰۵، قطعات کلیدی یعنی پردازنده مرکزی، DRAM و SSD به تنهایی ۶۸ درصد از هزینه‌های صورت‌حساب مواد (BOM) برای یک لپ‌تاپ با قیمت خرده‌فروشی ۹۰۰ دلار را تشکیل دهند. این فشارِ هزینه، انعطاف‌پذیری تولیدکنندگان برای مانور روی سایر بخش‌های سخت‌افزاری را به حداقل می‌رساند.
ساختار هزینه‌ای لپ‌تاپ‌های میان‌رده (۲۰۲۶)
- CPU: عامل اصلی تعیین قیمت پایه
- DRAM: تحت تأثیر تقاضای شدید صنعت هوش مصنوعی (AI)
- SSD (NAND Flash): پیش‌بینی بهبود عرضه در نیمه دوم ۱۴۰۶
- سهم ترکیبی قطعات فوق از کل BOM: حدود ۶۸ درصد
تقاضای کاذب و افق بازار در سال ۱۴۰۶
اگرچه انتظار می‌رود در سال ۱۴۰۵ شاهد بهبود در زنجیره تأمین CPU و افزایش موجودی قطعات باشیم، اما TrendForce هشدار می‌دهد که این موضوع لزوماً به معنای سلامت بازار نیست. بخشی از خریدهای انجام شده در این دوره، ناشی از پیش‌دستی کاربران برای خرید دستگاه قبل از افزایش قیمت‌های قطعی است؛ پدیده‌ای که منجر به اشباع کاذب بازار شده و در سال ۱۴۰۶، تقاضای واقعی برای خرید لپ‌تاپ‌های جدید را به شدت کاهش خواهد داد. در واقع، بسیاری از کاربران به دلیل افزایش قیمت‌ها، چرخه‌های تعویض دستگاه خود را طولانی‌تر می‌کنند.
استراتژی‌های پیش‌رو: کاهش کیفیت یا فشار بر سود
تولیدکنندگان اکنون با سه متغیر غیرقابل جمع روبرو هستند: حفظ قیمت، حفظ مشخصات فنی (Specs) و حفظ حاشیه سود. با توجه به فشار هزینه‌های تأمین، احتمال اینکه برندها برای حفظ قیمت نهایی، حافظه رم کمتر یا حافظه‌های ذخیره‌سازی ضعیف‌تر ارائه دهند بسیار بالاست. در صورتی که این فشار هزینه‌ای به مصرف‌کننده منتقل شود، کاهش محموله‌های جهانی در سال ۱۴۰۶ می‌تواند به جای مقادیر ناچیز (Low-single-digit)، به محدوده نگران‌کننده (High-single-digit) برسد.
