در تحولی قابل‌تأمل که نشان‌دهنده تغییر پارادایم در درک اهمیت زیرساخت‌های دیجیتال در معادلات استراتژیک است، اظهارات اخیر مقامات ارشد امنیتی کشور پیرامون آسیب‌پذیری دیتاسنترها، مراکز هوش مصنوعی و کابل‌های فیبر نوری بین‌المللی در منطقه خلیج فارس، ابعاد جدیدی از «اقتصاد دیجیتال به‌عنوان میدان نبرد» را در پاییز ۱۴۰۳ نمایان کرده است.
تغییر ماهیت تهدیدات؛ از زیرساخت‌های فیزیکی به مراکز داده
در حالی که در دهه‌های گذشته تمرکز دکترین‌های دفاعی بر تاسیسات نظامی و انرژی (نفت و گاز) متمرکز بود، ورود به عصر هوش مصنوعی و رایانش ابری باعث شده است تا دیتاسنترها به عنوان قلب تپنده اقتصاد جهانی شناخته شوند. اشاره به ارزشی بالغ بر ۲ هزار میلیارد دلار برای این دارایی‌ها، نشان‌دهنده تغییر کانون ثروت جهانی از منابع فسیلی به سمت داده‌محوری و پردازش است.
کابل‌های زیردریایی؛ ستون فقرات اینترنت جهانی
بحث مطرح شده پیرامون کنترل یا محدودسازی کابل‌های فیبر نوری در خلیج فارس و تنگه هرمز، مبحثی پیچیده در حوزه حقوق بین‌الملل دریاها و رگولاتوری ارتباطات جهانی است. بخش قابل‌توجهی از ترافیک اینترنت بین‌المللی که آسیا را به اروپا متصل می‌کند، از طریق کابل‌های زیردریایی در این منطقه عبور می‌کند. از منظر فنی، این کابل‌ها نه تنها ابزارهای مخابراتی، بلکه شریان‌های حیاتی انتقال داده برای سرویس‌های ابری (مانند AWS یا Azure) محسوب می‌شوند که در صورت قطع یا اختلال فیزیکی، می‌تواند زنجیره تأمین دیجیتال جهانی را با وقفه مواجه کند.
اثرات بر کسب‌وکارهای دیجیتال و تاب‌آوری شبکه
این رویکرد که به‌طور مستقیم زیرساخت‌های فناوری اطلاعات را هدف قرار می‌دهد، می‌تواند باعث ایجاد عدم اطمینان در سرمایه‌گذاری‌های منطقه در حوزه مراکز داده شود. کسب‌وکارهای دیجیتال در سطح جهانی و منطقه‌ای که بر پایداری اتصالات شبکه (Connectivity) تکیه دارند، همواره نگران ریسک‌های ژئوپلیتیک هستند. هرگونه تنش در این لایه زیرساختی، مستقیماً پروتکل‌های مسیریابی BGP و کیفیت تأخیر (Latency) در شبکه‌های منطقه را تحت تأثیر قرار خواهد داد.
مشخصات استراتژیک زیرساخت‌های دیجیتال منطقه
- ارزش برآوردی: بیش از ۲ هزار میلیارد دلار بر مبنای محاسبات تخمینی زیرساخت‌های سخت‌افزاری و مراکز پردازش هوش مصنوعی.
- نقاط حساس: ایستگاه‌های فرود کابل (Cable Landing Stations) و دیتاسنترهای مستقر در سواحل خلیج فارس و کشورهای حاشیه.
- پیامد اقتصادی: اختلال در انتقال داده‌های مالی، خدمات ابری و تعاملات مبتنی بر هوش مصنوعی در صورت وقوع درگیری.
نتیجه‌گیری
طرح چنین دیدگاهی در سطح کلان کشور نشان می‌دهد که «امنیت سایبری» دیگر تنها به لایه‌های نرم‌افزاری و مقابله با حملات DDOS محدود نمی‌شود، بلکه به سمت حفاظت و کنترل لایه‌های فیزیکی شبکه (Layer 1) حرکت کرده است. این نگاه استراتژیک می‌طلبد که در کنار تقویت قدرت دفاعی، بر توسعه زیرساخت‌های بومی و خودکفایی در مدیریت دیتاسنترها تأکید بیشتری شود تا در صورت بروز هرگونه بحران منطقه‌ای، حاکمیت داده و تداوم کسب‌وکارهای دیجیتال داخلی تضمین گردد.
