چرخش رگولاتوری چین در صنعت خودروهای هوشمند: پافشاری بر ایمنی یا عقب‌نشینی از فناوری؟

رشد شتابان صنعت خودروهای الکتریکی و هوشمند در سال‌های اخیر، کابین خودروها را از یک محیط رانندگی ساده به ویترینی از فناوری‌های نوظهور، سیستم‌های نهفته (Embedded Systems) و امکانات لوکس دیجیتال بدل کرده است. خودروسازان پیشرو با هدف جلب نظر نسل جوان، قابلیت‌هایی نظیر صندلی‌های جاذبه‌صفر، نمایشگرهای عریض تاشو و سیستم‌های نورپردازی هوشمند متصل به شبکه را یکپارچه‌سازی کرده‌اند. با این حال، شتاب بی‌رویه در به‌کارگیری این فناوری‌ها بدون وجود استانداردهای سخت‌گیرانه، چالش‌های جدی ایمنی و رگولاتوری ایجاد کرده است. در این راستا، وزارت صنعت و فناوری اطلاعات چین (MIIT) پیش‌نویس ضوابط جدیدی را برای مهار تجهیزات غیرضروری و ارتقای ایمنی سرنشینان ارائه کرده که می‌تواند الگوی تولید در غول‌های فناوری نظیر شیائومی و هوآوی را دستخوش تغییر کند.

محدودیت‌های نرم‌افزاری و ایمنی در صندلی‌های هوشمند (Zero-G)

یکی از محورهای اصلی سند منتشرشده توسط MIIT، مداخله در عملکرد صندلی‌های پیشرفته موسوم به «جاذبه‌صفر» (Zero-Gravity) و نمونه‌های متحرک یا چرخان است. اگرچه این صندلی‌ها امکان خوابیدن کامل و کاهش فشارهای فیزیکی را در حالت توقف فراهم می‌کنند، اما بررسی‌های مهندسی نشان می‌دهد که در وضعیت حرکت خودرو، دینامیک برخورد و زاویه قرارگیری بدن به گونه‌ای تغییر می‌کند که کمربندهای ایمنی سنتی و کیسه‌های هوا (Airbags) کارایی استاندارد خود را در مهار ضربه از دست می‌دهند.

طبق ضوابط جدید، خودروسازان موظف به اعمال محدودیت‌های سخت‌گیرانه نرم‌افزاری در سطح سیستم‌عامل خودرو (Automotive OS) خواهند بود. بر اساس این مقررات، هرگونه تغییر زاویه صندلی به حالت خواب کامل یا چرخش آن در زمان حرکت خودرو باید توسط ایسیو (ECU) مرکزی مسدود شود. علاوه بر این، تست‌های مکانیکی مربوط به گیر کردن اندام‌ها و دوام قطعات متحرک تحت استانداردهای تصادف (Crash Tests) سخت‌گیرانه‌تری ارزیابی خواهند شد.

چالش‌های نمایشگرهای تعاملی و تمرکز راننده

توسعه «کابین دیجیتال» سبب ورود صفحات نمایش عریض، نمایشگرهای تاشو (Foldable Displays) و سیستم‌های واقعیت افزوده روی شیشه (AR-HUD) به ساختار داخلی خودرو شده است. رگولاتورهای چین با ابراز تردید درباره میزان حواس‌پرتی راننده، بندهای ویژه‌ای را به حذف یا محدودسازی این تجهیزات اختصاص داده‌اند. مهم‌ترین بخش این تصمیم، ممنوعیت استفاده از صفحات نمایش تاشو و انعطاف‌پذیر درون کابین است.

این محدودیت، چالشی مستقیم برای مدل‌های توسعه‌یافته توسط شرکت‌هایی چون شیائومی و ائتلاف HIMA (وابسته به هوآوی) محسوب می‌شود که بر یکپارچه‌سازی لوازم الکترونیکی مصرفی با خودرو تمرکز دارند. از دیدگاه پایداری سازه‌ای نیز، حضور قطعات مکانیکی پیچیده مربوط به نمایشگرهای متحرک در هنگام برخوردهای شدید، خطر پرتاب قطعات و آسیب به سرنشینان را افزایش می‌دهد.

پالایش محتوا و امنیت شبکه در سیستم‌های روشنایی ماتریسی

تجهیز خودروهای جدید به چراغ‌های جلو و عقب ماتریسی با قابلیت پرتاب تصویر (Projection)، امکان نمایش متون، نمادها و انیمیشن‌ها را روی آسفالت یا دیوارهای اطراف فراهم کرده است. با این حال، قابلیت متصل بودن این سیستم‌ها به اینترنت اشیا (IoT) و اپلیکیشن‌های همراه، نگرانی‌های امنیتی و نظارتی نوینی ایجاد کرده است.

وزارت صنعت چین خودروسازان را ملزم به تعبیه سیستم‌های فیلترینگ و پایش محتوا روی لایه فیرم‌ور (Firmware) سیستم‌های روشنایی کرده است. این رویکرد که شباهت زیادی به سیاست‌های کنترل عبارات در شبکه‌های بی‌سیم (مانند نام‌گذاری Bluetooth و Wi-Fi) دارد، از ارسال پیام‌های تاییدنشده یا شعارهای غیرمجاز در فضاهای عمومی جلوگیری می‌کند و امنیت شبکه خودرو را در برابر دستکاری‌های نرم‌افزاری ارتقا می‌دهد.

بازگشت به مکانیزم‌های مکانیکی در دستگیره‌های در

دستگیره‌های مخفی و برقی (Flush Door Handles) که با هدف بهبود آیرودینامیک و زیبایی ظاهری رواج یافته بودند، اکنون تحت نقد شدید ایمنی قرار گرفته‌اند. پس از گزارش حوادثی در اواخر سال ۱۴۰۴ (نظیر رویدادهای مرتبط با خودروی شیائومی SU7) که در آن‌ها قطع برق سیستم اصلی پس از تصادف مانع از باز شدن درها و امدادرسانی سریع شد، رگولاتور چین استانداردهای نوینی را تدوین کرد.

پیش‌نویس جدید، استفاده از دستگیره‌های تمام‌الکترونیکی و بدون پشتیبان را ممنوع می‌کند. خودروسازان مکلفند اهرم‌های مکانیکی مجزا و فضایی استاندارد برای دسترسی فیزیکی سریع در شرایط اضطراری تعبیه کنند. تجاری‌سازی هرگونه طرح غیرمتعارف منوط به اثبات عملکرد باز شدن سریع درها در سخت‌ترین شرایط تست تصادف خواهد بود.