با فرارسیدن فصل خرید در پایان سال میلادی، ابزارهای هوش مصنوعی به عنوان دستیارهای شخصی برای یافتن تخفیف‌ها و پیشنهاد کالاها بیش از همیشه در دسترس قرار گرفته‌اند؛ با این حال، نتایج یک نظرسنجی جدید از مؤسسه YouGov نشان می‌دهد که بخش بزرگی از کاربران در ایالات متحده همچنان در سپردن فرآیند حساس خرید به الگوریتم‌ها تردید جدی دارند.
رشد استفاده از هوش مصنوعی در خرید؛ از کنجکاوی تا کاربری
داده‌های استخراج شده از این مطالعه که در پاییز ۱۴۰۳ (۲۰۲۴) منتشر شد، حاکی از افزایش قابل‌توجه تمایل کاربران به استفاده از ابزارهای هوش مصنوعی برای مدیریت خرید‌های «جمعه سیاه» (Black Friday) و «دوشنبه سایبری» (Cyber Monday) است. در حالی که سال گذشته تنها ۱۶ درصد از کاربران برنامه‌ای برای استفاده از این ابزارها داشتند، این رقم در سال جاری به ۳۴ درصد رسیده است. نکته حائز اهمیت این است که بیش از ۹۲ درصد از افرادی که در سال گذشته تجربه استفاده از دستیارهای هوشمند خرید را داشته‌اند، قصد دارند امسال نیز از آن‌ها استفاده کنند یا سطح تعامل خود را افزایش دهند.
چرا سد اعتماد در مرحله نهایی خرید شکسته نمی‌شود؟
بر اساس تحلیل‌های فنی، رفتار کاربران دارای یک مرزبندی مشخص است. هوش مصنوعی در مرحله «کشف و تحقیق» بسیار محبوب است. کاربران با رغبت از مدل‌های زبانی برای یافتن کالا، مقایسه قیمت‌ها و بررسی مشخصات فنی استفاده می‌کنند. اما به محض نزدیک شدن به مراحل پرداخت (Checkout)، این روند با کاهش شدید مواجه می‌شود:
- حدود ۴۳ درصد کاربران برای یافتن بهترین قیمت‌ها به هوش مصنوعی اعتماد دارند.
- تنها ۹ درصد حاضرند هوش مصنوعی کالا را به سبد خریدشان اضافه کند.
- تنها ۵ درصد به هوش مصنوعی اجازه تکمیل فرآیند پرداخت را می‌دهند.
- فقط ۴ درصد از کاربران اجازه می‌دهند هوش مصنوعی بدون تایید نهایی، خرید را قطعی کند.
چالش‌های امنیت داده و حریم خصوصی در سیستم‌های تجارت الکترونیک
دلیل اصلی این احتیاط، نگرانی‌های عمیق پیرامون حریم خصوصی و امنیت داده‌های حساس (نظیر کارت‌های بانکی و آدرس‌های دقیق) است. ۵۶ درصد پاسخ‌دهندگان نگران اطلاعات غیردقیق یا تاریخ‌گذشته هستند و ۵۱ درصد بیم آن دارند که توصیه‌ها تحت تأثیر تبلیغات و سوگیری‌های اسپانسرها قرار بگیرند. در دنیای هوش مصنوعی، شفافیت الگوریتم‌ها (Algorithmic Transparency) همچنان یک نقطه کور است.
- جامعه آماری: بزرگسالان در ایالات متحده
- حوزه فعالیت: تجارت الکترونیک و ابزارهای هوشمند خرید
- نرخ پذیرش در ایالات متحده: ۱۸ درصد (در مقایسه با ۵۴ درصد در عربستان سعودی)
- مهم‌ترین نگرانی کاربران: نشت داده‌های شخصی به ابر (Cloud) و سوگیری تبلیغاتی
توصیه‌های امنیتی برای کاربران در فصل خرید
برای کسانی که قصد دارند از این ابزارها بهره ببرند، سردبیران SilverSky Tech توصیه می‌کنند که داده‌های حساس خود را فاش نکنید. به عنوان مثال، هنگام پرسش از ابزارها برای یافتن هدیه، تنها به دسته‌بندی کلی بسنده کنید و از ارائه سن دقیق، موقعیت جغرافیایی حساس یا کدهای ملی و بانکی در پرامپت‌ها (Prompts) خودداری کنید. همچنین، همواره اطلاعات قیمتی ارائه شده توسط بات‌ها را به صورت دستی در وب‌سایت‌های اصلی فروشندگان چک کنید تا قربانی «توهمات مدل‌های زبانی» یا قیمت‌های غیرواقعی نشوید.
