در بررسی‌های تخصصی اخیر که توسط تیم فنی iFixit انجام شده است، نسل‌های جدید گجت‌های پوشیدنی اپل یعنی Apple Watch Series 12، Apple Watch Ultra 4 و AirPods 5 زیر تیغ جراحی رفته‌اند تا سطح واقعی «تعمیرپذیری» (Repairability) آن‌ها مشخص شود. نتایج به‌دست‌آمده نشان می‌دهد که علی‌رغم پیشرفت‌های جزئی، طراحی سخت‌افزاری این دستگاه‌ها همچنان موانع جدی برای تعمیرات خانگی و مراکز شخص‌ثالث ایجاد می‌کند.
امتیازات تعمیرپذیری و واقعیت‌های فنی
بر اساس استانداردهای سخت‌گیرانه iFixit، مدل‌های Apple Watch Series 12 و Ultra 4 موفق به کسب امتیاز ۴ از ۱۰ شده‌اند. در حوزه هدفون‌های بی‌سیم نیز، AirPods 5 نمره ۲ از ۱۰ را دریافت کرد. اگرچه امتیاز AirPods 5 نسبت به نسل‌های پیشین (که امتیاز ۰ را داشتند) بهبود یافته است، اما همچنان با معیارهای ایده‌آل تعمیرات فاصله بسیاری دارد. چالش اصلی در هر سه دستگاه، استفاده از چسب‌های صنعتی بسیار مقاوم برای آب‌بندی (Sealing) قطعات داخلی است که دسترسی به باتری و سایر اجزای حیاتی را بدون آسیب رساندن به نمایشگر یا بدنه غیرممکن می‌سازد.
چرا تعویض باتری در ساعت‌های اپل یک کابوس مهندسی است؟
کایل وینز، مدیرعامل iFixit در گزارش خود تأکید می‌کند که بزرگ‌ترین نقص طراحی در ساعت‌های جدید اپل، ناتوانی در تعویض آسان باتری است. برای دسترسی به محفظه انرژی در Apple Watch Series 12، تکنسین باید لایه‌های چسب بسیار سرسختی را برش دهد که این فرایند ریسک شکستن نمایشگر حساس دستگاه را به شدت افزایش می‌دهد. با وجود تعبیه یک زبانه کششی برای باتری در سری ۱۲، این اقدام همچنان در دسته «پیشرفت‌های جزئی» طبقه‌بندی می‌شود و تغییری در معماری پیچیده دستگاه برای تعمیرپذیری ایجاد نکرده است.
تطبیق با قوانین «حق تعمیر» (Right to Repair)
بحث تعمیرپذیری تنها یک موضوع فنی نیست؛ بلکه با الزامات قانونی در ۱۰ ایالت آمریکا گره خورده است. قانون‌گذاران در مناطقی مانند اورگان، شرکت‌های تولیدکننده را ملزم کرده‌اند تا ابزارها، قطعات یدکی و مستندات فنی را در اختیار کاربران و تعمیرگاه‌های مستقل قرار دهند. گزارش iFixit حاکی از آن است که اپل هنوز این الزامات را به‌طور کامل در مورد گجت‌های پوشیدنی خود پیاده‌سازی نکرده و عدم دسترسی به راهنماهای تعمیر و ابزارهای خاص، اکوسیستم تعمیرات را در انحصار خود نگه داشته است.
مشخصات ارزیابی فنی
- Apple Watch Series 12: امتیاز تعمیرپذیری ۴/۱۰ (دارای زبانه کششی باتری با دسترسی دشوار).
- Apple Watch Ultra 4: امتیاز تعمیرپذیری ۴/۱۰ (بدون تغییر در طراحی داخلی نسبت به نسل‌های قبل).
- AirPods 5: امتیاز تعمیرپذیری ۲/۱۰ (بهبود جزئی نسبت به نسل قبلی، اما همچنان وابسته به چسب‌های صنعتی).
- معیار مقایسه‌ای: Google Pixel Watch با کسب امتیاز ۹/۱۰ (قابلیت تعویض نمایشگر و باتری توسط کاربر).
نتیجه‌گیری؛ تقابل دوام در برابر قابلیت تعمیر
اپل همواره بر کیفیت ساخت و استانداردهای ضدآب بودن تأکید دارد که این امر مهندسان را ناچار به استفاده از چسب به‌جای اتصالات مکانیکی پیچ‌ومهره‌ای می‌کند. با این حال، تجربه Google Pixel Watch نشان می‌دهد که طراحی با محوریت تعمیرپذیری از همان مرحله اولیه توسعه (Design for Repairability) نه تنها غیرممکن نیست، بلکه می‌تواند استاندارد جدیدی برای بازار پوشیدنی‌ها باشد. تا زمانی که اپل سیاست‌های سخت‌گیرانه خود را در ارائه قطعات و مستندات بازنگری نکند، دستگاه‌های این شرکت همچنان در چرخه «تعویض به‌جای تعمیر» باقی خواهند ماند که این موضوع مستقیماً با اصول توسعه پایدار و کاهش زباله‌های الکترونیکی در تضاد است.
