سازمان مالیات و گمرک هلند در اقدامی قاطع و استراتژیک، برنامه مهاجرت به سرویس‌های ابری مایکروسافت ۳۶۵ را متوقف کرده و مسیر خود را به سمت زیرساخت‌های محلی (On-premises) و راهکارهای متن‌باز اروپایی تغییر داد. این تصمیم که در مهرماه ۱۴۰۵ (اکتبر ۲۰۲۶) رسانه‌ای شد، نشان‌دهنده یک تغییر پارادایم در حاکمیت دیجیتال نهادهای دولتی اروپا و فاصله گرفتن از وابستگی‌های انحصاری به ارائه‌دهندگان آمریکایی است.
توقف پروژه مایکروسافت ۳۶۵؛ چرا حاکمیت داده اولویت یافت؟
داستان از سال ۱۴۰۴ (۲۰۲۵) آغاز شد؛ زمانی که سازمان مالیاتی هلند قصد داشت برای ۴۷,۵۰۰ کارمند خود، محیط کاری مبتنی بر ابر مایکروسافت را پیاده‌سازی کند. با این حال، شورای مشورتی ارزیابی فناوری اطلاعات هلند در خرداد ۱۴۰۵ با انتشار گزارشی کوبنده، خواستار توقف این پروژه شد. دلایل فنی این شورا فراتر از مسائل بودجه‌ای بود: عدم امنیت اطلاعات، نقایص در پردازش داده‌های حساس و نبود آینده‌نگری در طراحی معماری ابری مایکروسافت، از جمله محورهای اصلی این مخالفت بود.
چالش‌های امنیتی و نفوذ قوانین برون‌مرزی
یکی از نگرانی‌های کلیدی، انتقال اسناد محرمانه دولتی از شبکه‌های داخلی به سرورهای مستقر در ایالات متحده بود. موضوع «قانون کلود» (CLOUD Act) آمریکا، که به نهادهای قضایی این کشور اجازه دسترسی به داده‌های ذخیره شده نزد شرکت‌های آمریکایی را می‌دهد، به یک تهدید جدی برای حاکمیت داده‌های مالیاتی هلند تبدیل شده بود. علاوه بر این، پیکربندی انتخابی مایکروسافت در پروژه اولیه، فاقد پروتکل‌های امنیتی پیشرفته نظیر Double Key Encryption بود و رمزنگاری انتها-به-انتها (E2EE) در بسیاری از ارتباطات Teams به صورت پیش‌فرض فعال نبود.
نقشه راه انتقال به زیرساخت‌های متن‌باز و محلی
طبق نامه رسمی «ایلکو ارنبرگ»، وزیر امور مالی، سازمان مالیاتی هلند طی یک برنامه زمان‌بندی دقیق، سرویس‌های حیاتی خود را بومی‌سازی می‌کند:
- سال ۱۴۰۶ (۲۰۲۷): انتقال ایمیل و تقویم به زیرساخت‌های محلی (On-premises) با استفاده از منابع دیتاسنتر داخلی که ظرفیت آن‌ها اخیراً افزایش یافته است.
- اواخر ۱۴۰۶ تا ۱۴۰۷ (۲۰۲۷-۲۰۲۸): پیاده‌سازی راهکارهای متن‌باز اروپایی برای فضای ذخیره‌سازی ابری شخصی و ابزارهای همکاری تیمی.
ویژگی‌های رویکرد جدید سازمان مالیاتی هلند
- استقلال عملیاتی: کاهش وابستگی به Vendor Lock-in و جلوگیری از حذف دسترسی در شرایط ژئوپلیتیک.
- حاکمیت داده: کنترل کامل بر لایه‌های رمزنگاری و مکان فیزیکی ذخیره‌سازی اطلاعات.
- پایداری: استفاده مجدد از مجوزهای موجود برای کاهش هزینه‌های مازاد و جایگزینی با نرم‌افزارهای متن‌باز که بر پایه پروتکل‌های باز مانند Matrix بنا شده‌اند.
بازگشت به سوی راهکارهای حاکمیتی
این روند تنها به هلند محدود نمی‌شود. فرانک کارلیچک، مدیرعامل Nextcloud، اشاره می‌کند که سازمان‌های عمومی در اروپا به دلیل ریسک‌های بالای وابستگی دیجیتال، به دنبال کنترل کامل بر پشته فناوری (IT Stack) خود هستند. این تغییر مسیر هرچند با چالش‌های فنی در مدیریت سوابق و جایگزینی قابلیت‌های خاص مایکروسافت همراه است، اما تضمین‌کننده امنیت اطلاعات ملی در بلندمدت خواهد بود.
