در یک گام راهبردی برای تسریع در تجاری‌سازی فناوری‌های نوظهور، شرکت Zapata Quantum، پیشرو در نرم‌افزارهای محاسبات کوانتومی، اعلام کرد که به عضویت شبکه کوانتومی IBM (IBM Quantum Network) درآمده است. این همکاری که در مهرماه ۱۴۰۵ (سپتامبر ۲۰۲۵) رسمیت یافت، با هدف پر کردن شکاف میان سخت‌افزارهای رو به رشد کوانتومی و کاربردهای عملیاتی برای سازمان‌ها شکل گرفته است.
شکاف میان سخت‌افزار و نرم‌افزار در عصر کوانتوم
سومیتا کاپور، مدیرعامل Zapata بر این باور است که سرعت پیشرفت سخت‌افزارهای کوانتومی، به‌ویژه تلاش‌های IBM در مسیر دستیابی به رایانه‌های کوانتومی «مقاوم در برابر خطا» (Fault-tolerant)، از سرعت توسعه نرم‌افزارهایی که بتوانند به‌طور بهینه از این توان پردازشی استفاده کنند، پیشی گرفته است. IBM هدف‌گذاری کرده است تا نخستین رایانه کوانتومی خود را که قابلیت اصلاح خطاهای ذاتی را دارد، تا سال ۲۰۲۹ عرضه کند. شرکت Zapata به جای ساخت سخت‌افزار، بر توسعه لایه‌های نرم‌افزاری تمرکز دارد که به سازمان‌ها کمک می‌کند تا ابتدا مسائل پیچیده خود را شناسایی کرده و سپس راهکارهای الگوریتمی برای حل آن‌ها روی سیستم‌های کوانتومی طراحی کنند.
چرا IBM؟ اولویت‌بندی بر اساس عملکرد
جانی اولسون، از بنیان‌گذاران و معاون استراتژی Zapata، در تحلیل این همکاری اشاره می‌کند که سیستم‌های ابررسانای IBM به دلیل سرعت پردازشی بالا، انتخاب نخست بسیاری از مشتریان سازمانی هستند. این پیوستن به شبکه IBM، به Zapata امکان می‌دهد تا ارزش‌های افزوده واقعی (ROI) را برای مشتریانش در لحظه‌ای که فناوری کوانتومی به بلوغ تجاری می‌رسد، تضمین نماید. در واقع، Zapata به عنوان یک واسط استراتژیک، سازمان‌ها را برای گذار به عصر «آمادگی کوانتومی» آماده می‌کند.
تجربیات پیشین و پروژه‌های موفق
همکاری میان این دو شرکت ریشه‌دار است. در مطالعه‌ای که در سال ۱۴۰۴ (۲۰۲۵) در نشریه Nature Biotechnology منتشر شد، Zapata با بهره‌گیری از سخت‌افزارهای کوانتومی IBM موفق شد کاندیداهای دارویی جدیدی را برای پروتئین KRAS که با چندین نوع سرطان مرتبط است، شناسایی کند. علاوه بر این، دانشمندان هر دو مجموعه در یک مقاله تحقیقاتی مشترک بر کاربرد تراشه‌های کوانتومی در تجزیه اعداد بزرگ (Factorization) همکاری داشته‌اند که نقطه عطفی در محاسبات ریاضی کوانتومی محسوب می‌شود.
ابزار Quantum Pilot؛ پلی میان سخت‌افزار و کسب‌وکار
دانش و یافته‌های حاصل از این همکاری در پلتفرم اصلی Zapata با نام Quantum Pilot ادغام خواهد شد. این ابزار به سازمان‌ها کمک می‌کند تا پروژه‌های مناسب برای محاسبات کوانتومی را انتخاب کرده و آن‌ها را پیاده‌سازی کنند. ویژگی بارز Quantum Pilot، پلتفرم-آگنوستیک بودن آن است؛ به این معنا که برای اجرا به برند سخت‌افزاری خاصی محدود نیست و می‌تواند بر روی سیستم‌های مختلف بهینه‌سازی شود.
مشخصات و ابعاد استراتژیک این همکاری:
- هدف: پر کردن شکاف کاربرد کوانتومی (Quantum Application Gap).
- زیرساخت هدف: سیستم‌های کوانتومی ابررسانای IBM.
- نرم‌افزار کلیدی: Quantum Pilot (قابلیت اجرا بر روی سخت‌افزارهای مختلف).
- افق زمانی: آمادگی برای رایانش کوانتومی مقاوم در برابر خطا تا سال ۲۰۲۹.
- دامنه کاربرد: زیست‌فناوری (Drug Discovery)، بهینه‌سازی فرآیندهای مالی و ریاضیات پیشرفته.
این توافق در حالی صورت می‌گیرد که Zapata پس از طی مراحل بازسازی ساختاری در سال ۱۴۰۴، مجدداً به بازارهای مالی بازگشته و در حال توسعه اکوسیستم نرم‌افزاری خود برای عصر پس از رایانه‌های کلاسیک است.
