در تحولی راهبردی که با فلسفه «وب باز» هم‌راستا است، پلتفرم اجتماعی Bluesky به طور رسمی درخواست خود را برای ثبت پسوند دامنه اختصاصی «.bsky» به سازمان ICANN ارائه کرده است. این اقدام که در مهرماه ۱۴۰۵ (اکتبر ۲۰۲۶) مطرح شد، گامی بلند در راستای استقلال کاربران از پلتفرم‌های متمرکز و تثبیت مفهوم مالکیت بر هویت آنلاین به شمار می‌رود.
تغییر پارادایم از نام کاربری به دامنه شخصی
در حال حاضر، کاربران در پلتفرم‌های اجتماعی به شناسه‌هایی نظیر @username.bsky.social محدود هستند که وابستگی مستقیم آن‌ها را به زیرساخت Bluesky نمایش می‌دهد. با پذیرش پسوند اختصاصی «.bsky»، هویت دیجیتال کاربر به یک موجودیت مستقل در فضای وب تبدیل می‌شود. برای نمونه، شناسه‌ای مانند sarahp.bsky.social می‌تواند به راحتی به sarahp.bsky تغییر یابد. این تغییر تنها یک تحول ظاهری نیست، بلکه به کاربران اجازه می‌دهد تا صفحه شخصی خود را از یک نمایه (Profile) ساده به یک «صفحه اصلی شخصی» (Personal Homepage) کامل تبدیل کنند که در سراسر وب قابل شناسایی است.
نقش ICANN و چشم‌انداز زمانی
فرآیند تخصیص دامنه‌های سطح بالای جدید (gTLD) توسط ICANN، نهاد غیرانتفاعی ناظر بر آدرس‌های اینترنتی، یک پروسه استاندارد اما زمان‌بر است. طبق اطلاعات منتشر شده، درخواست Bluesky در لیست بررسی‌های عمومی قرار گرفته و انتظار می‌رود تکمیل نهایی این فرآیند بین ۱۸ تا ۲۴ ماه زمان ببرد؛ یعنی زمانی در بازه زمانی سال‌های ۱۴۰۶ تا ۱۴۰۷ شمسی.
اقتصاد مبتنی بر اصول؛ چرا Bluesky به دنبال درآمدزایی نیست؟
- پروتکل محوری: تمرکز بر پروتکل AT جهت تعامل‌پذیری.
- وضعیت دامنه: در مرحله درخواست به ICANN.
- مدل درآمدی: عدم انتفاع تجاری و عدم فروش دامنه‌ها.
- هدف استراتژیک: غیرمتمرکزسازی هویت کاربر.
یکی از نکات برجسته این تصمیم، رویکرد غیرانتفاعی شرکت نسبت به دامنه‌ها است. برخلاف مدل‌های معمول که فروش دامنه‌ها را به یک جریان درآمدی پایدار تبدیل می‌کنند، مدیریت Bluesky اعلام کرده است که هیچ برنامه‌ای برای فروش یا کسب درآمد از این پسوندها ندارد. رز وانگ، مدیر ارشد عملیاتی Bluesky، معتقد است که مالکیت بر حضور آنلاین، حقی بنیادی است و نباید به صورت اجاره‌ای از پلتفرم‌های واسط تامین شود. این دیدگاه تضاد مستقیمی با مدل‌های تجاری پلتفرم‌های سنتی دارد که هویت کاربر را به اکوسیستم بسته خود محدود می‌کنند.
معماری وب باز و آینده پروتکل AT
این ابتکار در نهایت به دنبال تقویت پروتکل AT Protocol است. با تبدیل شناسه‌های کاربری به دامنه‌های مستقل، کاربران نه تنها در Bluesky، بلکه در سایر سرویس‌های مبتنی بر این پروتکل نیز از هویت دیجیتال یکپارچه و قابل حمل برخوردار خواهند بود. این امر ریسک حذف یا مسدودسازی حساب توسط پلتفرم‌های متمرکز را به حداقل می‌رساند، چرا که هویت کاربر بر پایه یک سیستم آدرس‌دهی جهانی (DNS) بنا شده است، نه دیتابیس‌های انحصاری.
نتیجه‌گیری
طرح Bluesky برای استفاده از دامنه اختصاصی، نشان‌دهنده یک بلوغ در حوزه شبکه‌های اجتماعی غیرمتمرکز است. اگرچه تا عملیاتی شدن کامل این طرح فاصله زیادی باقی مانده، اما مسیر تعیین شده نشان می‌دهد که آینده وب، به سمت کنترل کامل کاربر بر داده‌ها و حضور دیجیتال پیش می‌رود. باید دید در ماه‌های آینده، واکنش سایر بازیگران این عرصه به این چالش مالکیت دیجیتال چه خواهد بود.
