چرخش استراتژیک صندوق نوآوری؛ گذار از سرمایه‌گذاری طرح‌محور به مدل سبدمحور برای خلق یونیکورن‌های ایرانی

صندوق نوآوری و شکوفایی در یک چرخش راهبردی، مدل تأمین مالی و حمایت از زیست‌بوم فناوری کشور را از رویکرد سنتی «طرح‌محوری» به سمت مدل «سبدمحوری» و مشارکت حداکثری با نهادهای تخصصی بخش خصوصی سوق داده است. این تحول که با هدف مقیاس‌پذیری و ایجاد شرکت‌های بزرگ فناوری (یونیکورن) طراحی شده، نشان‌دهنده بلوغ رگولاتوری در شناسایی نقاط گلوگاهی اقتصاد دانش‌بنیان ایران در سال ۱۴۰۳ و فراتر از آن است.

گذار از مداخله‌گرایی به تسهیل‌گری مالی

تجربیات به‌دست‌آمده از سال ۱۳۹۷ تاکنون نشان می‌دهد که مداخله مستقیم دولتی در انتخاب و راهبری تک‌تک طرح‌ها، کارایی لازم را برای رشد نمایی استارت‌آپ‌ها نداشته است. مدیران صندوق نوآوری و شکوفایی با اذعان به این موضوع، تأکید دارند که «مداخله در ریسک» به جای «مداخله صددرصدی در انتخاب»، راهبرد جدید این نهاد است. این تغییر رویکرد بدین معناست که منابع عمومی به عنوان اهرمی (Leverage) برای تحریک سرمایه بخش خصوصی عمل خواهد کرد تا ریسک‌های ورود به بازارهای نوظهور یا پرتنش فناوری برای سرمایه‌گذاران حرفه‌ای کاهش یابد.

تقویت اکوسیستم CVCها و حرفه‌ای‌سازی بازار

یکی از ارکان اصلی این تحول، توانمندسازی صندوق‌های سرمایه‌گذاری خطرپذیر شرکتی (CVC) است. با توجه به اینکه تاکنون ۵۲ نهاد در این حوزه مجوز دریافت کرده‌اند و سرمایه ثبتی آن‌ها به ۱۵ همت رسیده است، سیاست جدید صندوق نوآوری، الزام این نهادها به افزایش سرمایه تا سقف ۲۰۰ میلیارد تومان تا پایان سال جاری است. این اقدام با هدف ایجاد مقیاس کافی برای مشارکت در پروژه‌های بزرگ اقتصادی و زیرساختی صورت می‌پذیرد.

ابعاد حقوقی و عملیاتی خروج (Exit Strategy)

یکی از چالش‌های مزمن در بازار سرمایه خطرپذیر ایران، فقدان مکانیزم‌های شفاف برای «خروج از سهامداری» است. صندوق نوآوری اکنون با تدوین برنامه‌های عملیاتی و شاخص‌های قابل سنجش، بر روش‌های خروجی نظیر «ادغام و تملیک» (M&A) و «عرضه عمومی و بورسی شدن» (IPO) تمرکز کرده است. ایجاد زنجیره کامل از سرمایه‌گذاری اولیه تا خروج موفق، پاسخی به نیاز شرکت‌های فناور برای دسترسی به نقدینگی و رشد در مقیاس ملی و منطقه‌ای است.

نتیجه‌گیری برای کسب‌وکارهای دیجیتال

برای شرکت‌های مستقر در پارک‌های علم و فناوری و بازیگران عرصه فناوری اطلاعات، این تغییر به معنای دسترسی به مدل‌های تأمین مالی است که کمتر با بوروکراسی اداری و بیشتر با منطق بازاری و اقتصادی همسو است. مشارکت در کنسرسیوم‌های فناورانه و استفاده از ابزارهای ادغام و تملیک، می‌تواند مسیر تبدیل شدن استارت‌آپ‌های کوچک به شرکت‌های بزرگ مقیاس را هموار کند. صندوق نوآوری اکنون آماده است تا در قالب مشارکت در صندوق‌های موضوعی (به‌ویژه در حوزه هوش مصنوعی)، بار توسعه اقتصاد نوآوری را با بخش خصوصی تقسیم کند.