حکم تاریخی دادگاه فدرال در آمریکا: استفاده پلیس از شبکه دوربین‌های پلاک‌خوان Flock مصداق نظارت انبوه غیرقانونی است

در تحولی حقوقی و فنی که می‌تواند پارادایم‌های نظارتی در ایالات متحده را دستخوش تغییر کند، قاضی فدرال «سارا هیل» در حکمی که در مهرماه ۱۴۰۳ (اکتبر ۲۰۲۴) صادر شد، استفاده بدون حکم قضایی پلیس از شبکه گسترده دوربین‌های پلاک‌خوان شرکت Flock Safety را نقض متمم چهارم قانون اساسی آمریکا دانسته و آن را به عنوان یک «نظارت انبوه بی‌رویه» طبقه‌بندی کرده است.

معماری نظارتی Flock و چالش‌های حقوقی

سیستم‌های پلاک‌خوان خودکار (ALPR) که توسط شرکت Flock ارائه می‌شوند، صرفاً ابزارهای ثبت عبور و مرور نیستند، بلکه یک شبکه توزیع‌شده و به هم پیوسته را تشکیل می‌دهند. برخلاف دوربین‌های مداربسته سنتی که در یک نقطه متمرکز ضبط می‌شوند، تکنولوژی Flock با اتصال به زیرساخت‌های ابری، به ضابطان قضایی اجازه می‌دهد تا در لحظه، الگوهای حرکتی خودروها را در سراسر یک منطقه جغرافیایی ردیابی کنند. قاضی هیل در حکم خود تصریح کرده است که این سیستم به شکلی طراحی شده که تمامی خودروهای عبوری از مقابل دوربین‌های متصل به شبکه را ثبت کرده و اطلاعات را «در لحظه» در اختیار پلیس قرار می‌دهد؛ امری که حریم خصوصی عمومی را به صورت سیستماتیک هدف قرار می‌دهد.

تحلیل قضایی: عبور از دکترین Knotts به سوی عصر داده‌های دیجیتال

استدلال سنتی دادگاه‌ها برای تایید استفاده از پلاک‌خوان‌ها بر مبنای پرونده سال ۱۹۸۳ با عنوان United States v. Knotts استوار بوده است که معتقد بود رانندگان در جاده‌های عمومی «انتظار معقولی برای حفظ حریم خصوصی» ندارند. با این حال، قاضی هیل با هوشمندی و با ارجاع به پرونده‌های مدرن‌تر نظیر Carpenter (2018) در حوزه داده‌های مکان‌یابی گوشی‌های هوشمند، استدلال کرد که تجمیع داده‌های حرکتی یک فرد طی یک دوره طولانی، فراتر از نظارت بصری ساده است و نیازمند ملاحظات حقوقی دقیق‌تری است. او معتقد است که تکنولوژی Flock به شکلی از «نظارت تور-گستر» (Dragnet surveillance) نزدیک شده که در پرونده‌های قدیمی پیش‌بینی نشده بود.

ابعاد فنی و پیامدهای عملیاتی

واکنش شرکت و آینده نظارت‌های مبتنی بر هوش مصنوعی

سخنگوی شرکت Flock در واکنش به این حکم اعلام کرده است که این رای در تضاد با رویه‌های غالب در سایر دادگاه‌های ایالتی است و انتظار می‌رود در مراحل تجدیدنظر نقض شود. این شرکت تأکید دارد که خود پلتفرم طرف دعوا نبوده و این حکم تغییری در نحوه بهره‌برداری پلیس ایجاد نخواهد کرد. با این حال، اهمیت این پرونده در ایجاد شکاف در سد دفاعی پلیس در برابر استفاده بی‌حد و مرز از داده‌های بزرگ (Big Data) برای مقاصد پلیسی نهفته است. زمانی که هوش مصنوعی و تحلیل‌های الگوریتمی جایگزین ظنِ معقول (Reasonable Suspicion) می‌شوند، مرز بین امنیت عمومی و دولت پلیسی به شدت باریک می‌گردد.

این حکم زنگ خطری برای شرکت‌های ارائه‌دهنده خدمات ابری و زیرساخت‌های نظارتی است که داده‌های مکان‌یابی شهروندان را به صورت انبوه جمع‌آوری می‌کنند. همان‌طور که در این پرونده مشهود بود، پلیس تنها با اتکا به داده‌های دریافتی از Flock، فرد را متوقف و بازرسی کرده بود؛ عملیاتی که از نظر دادگاه، فاقد وجاهت قانونی است.