الزامی شدن احراز هویت تصویری کاربران حقیقی در ایرنیک: بررسی ابعاد فنی، رگولاتوری و امنیت داده‌ها

مرکز ثبت دامنه‌های اینترنتی ایران (ایرنیک) در اطلاعیه‌ای رسمی از الزامی شدن احراز هویت تصویری سطح ۲ برای کلیه کاربران حقیقی ایرانی خبر داده است. این اقدام که طبق اعلام مرکز در راستای ارتقای امنیت و شفافیت در حوزه مدیریت دامنه‌های ملی صورت می‌گیرد، سرآغاز فصل جدیدی در احراز هویت دیجیتال و تکالیف رگولاتوری زیرساخت‌های اینترنتی کشور در سال ۱۴۰۳ محسوب می‌شود.

ابعاد فنی و زیرساختی الزام جدید ایرنیک

پایگاه ثبت دامنه‌های مرتبه‌اول ملی (ccTLD) ایران که تحت مدیریت پژوهشگاه دانش‌های بنیادی فعالیت می‌کند، مدیریت کلیه دامنه‌های با پسوند ir. و دات‌ایران را بر عهده دارد. در ساختار جدید احراز هویت، کاربران حقیقی موظف هستند با ورود به سامانه‌ی یکپارچه این مرکز، فرایند احراز هویت تصویری (معمولاً شامل ضبط ویدئوی کوتاه، تطبیق چهره و صحت‌سنجی مدارک هویتی) را تکمیل کنند. بررسی‌های فنی نشان می‌دهد که عدم اجرا و تکمیل این فرایند در زمان مقرر، منجر به ایجاد محدودیت‌های عملیاتی در مدیریت دامنه‌ها، از جمله عدم امکان تمدید، تغییر DNS، انتقال مالکیت یا ثبت دامنه‌های جدید خواهد شد.

تککیک رگولاتوری: کاربران حقیقی در برابر اشخاص حقوقی

بر اساس مستندات منتشر شده، این الزام قانونی فعلاً منحصر به اشخاص حقیقی با تابعیت ایرانی است و حساب‌های کاربری حقوقی (شرکت‌ها و سازمان‌ها) را شامل نمی‌شود؛ زیرا اشخاص حقوقی پیش‌تر مراحل احراز هویت دفتری، ارائه شناسه ملی و مدارک ثبتی را طی کرده‌اند. با این حال، اعمال الزام احراز هویت تصویری بر میلیون‌ها دارنده حقیقی دامنه ملی، چالشی بزرگ در زمینه پردازش داده‌های بیومتریک و ذخیره‌سازی امن آن‌ها ایجاد خواهد کرد. بر اساس رویه‌های مرسوم در وب، استفاده از پروتکل‌های امن و سامانه IRNIC نیازمند زیرساخت‌های سخت‌افزاری و پردازشی مقاوم در برابر حملات سایبری است.

حقوق کاربران، امنیت بیومتریک و تاثیر بر کسب‌وکارهای خرد

از منظر حقوق کاربران و اقتصاد دیجیتال، جمع‌آوری داده‌های تصویری و بیومتریک حساسیت‌های متعددی را همراه دارد. حفظ حریم خصوصی کاربران، نحوه نگهداری ویدئوها و داده‌های احراز هویت شده، و پیشگیری از نشت احتمالی اطلاعات از مهم‌ترین دغدغه‌های فعالان حوزه فناوری است. از سوی دیگر، بخش عمده‌ای از کسب‌وکارهای نوپا، توسعه‌دهندگان مستقل و وبلاگ‌نویسان ایرانی از دامنه‌های حقیقی استفاده می‌کنند. ایجاد فرایندهای سخت‌گیرانه بدون بازه زمانی شفاف می‌تواند باعث صدمه به پایداری خدمات این مجموعه کسب‌وکارها شود.