در گزارش جامع و تکان‌دهنده‌ای که در پاییز ۱۴۰۳ در نشریه معتبر The Lancet Oncology منتشر شد، محققان به همبستگی عمیق و غیرقابل‌انکاری میان عوامل عفونی و توسعه تومورهای بدخیم پی بردند. بر اساس این داده‌ها، در سال ۲۰۲۴ میلادی، حدود ۲.۳ میلیون مورد جدید سرطان در سراسر جهان مستقیماً با عفونت‌های قابل پیشگیری در ارتباط بوده‌اند؛ رقمی که معادل یک‌هشتم یا ۱۲ درصد از کل مبتلایان به سرطان در سطح جهانی است.
گسست تاریخی میان عفونت‌شناسی و انکولوژی
دکتر دیوید گرینبرگ از مرکز پزشکی هکنسک مریدیان در بیانیه خود تأکید می‌کند که جوامع پزشکی و علمی به طور تاریخی رویکردی جزیره‌ای (Siloed) نسبت به بیماری‌های عفونی و انکولوژی داشته‌اند. با این حال، شواهد جدید نشان می‌دهد که این دو حوزه به شکلی بنیادین با هم درآمیخته‌اند. از دیدگاه اپیدمیولوژی، اگر بتوانیم راهبردهای کنترل عفونت را با جدیت بیشتری دنبال کنیم، می‌توانیم از طریق واکسیناسیون و درمان‌های ضدعفونی، از میلیون‌ها مورد تشخیص سرطان در آینده جلوگیری کنیم.
پراکندگی عوامل بیماری‌زا در بروز سرطان
بر اساس داده‌های استخراج شده، بخش بزرگی از این آمار توسط پنج عامل عفونی شناخته شده هدایت می‌شود. جدول زیر تفکیک دقیق‌تری از این عوامل را ارائه می‌دهد:
- هلیکوباکتر پیلوری (H. pylori): ۷۶۰ هزار مورد (۴ درصد از کل موارد سرطان)
- ویروس پاپیلومای انسانی (HPV): ۷۵۰ هزار مورد (۴ درصد از کل موارد سرطان)
- هپاتیت بی (HBV): ۳۶۰ هزار مورد (۲ درصد از کل موارد سرطان)
- ویروس اپشتین-بار (EBV): ۲۶۰ هزار مورد (۱ درصد از کل موارد سرطان)
- هپاتیت سی (HCV): ۱۶۰ هزار مورد
توزیع جغرافیایی و شکاف اقتصادی
تحلیل داده‌های سال ۱۴۰۳ نشان می‌دهد که توزیع بار بیماری‌های سرطانیِ ناشی از عفونت، عادلانه نیست. بیش از سه چهارم این موارد در کشورهای با درآمد پایین و متوسط رخ داده است. منطقه آسیای شرقی با ثبت ۹۹۰ هزار مورد، بالاترین سهم را با ۴۲ درصد از کل بار جهانی به خود اختصاص داده است. همچنین نرخ ابتلا در مناطق زیر صحرای آفریقا، اروپای مرکزی و شرقی و آسیای جنوب شرقی به‌طور معناداری بالاتر از میانگین جهانی گزارش شده است.
نتیجه‌گیری و راهکارهای پیشگیرانه
این مطالعه صرفاً یک گزارش آماری نیست، بلکه فراخوانی برای بازنگری در سیاست‌های بهداشت عمومی است. ادغام پروتکل‌های غربالگری عفونت در برنامه‌های انکولوژیک می‌تواند انقلابی در کاهش نرخ مرگ‌ومیر ناشی از سرطان ایجاد کند. واکسیناسیون علیه HPV و هپاتیت بی و همچنین ریشه‌کنی عفونت‌های باکتریایی مانند H. pylori در مراحل اولیه، ابزارهای قدرتمندی هستند که در دسترس نظام‌های سلامت قرار دارند. برای موفقیت در این مسیر، نیاز به سرمایه‌گذاری زیرساختی در حوزه سلامت و دسترسی عادلانه به داروها و واکسن‌ها در مناطق پرخطر، بیش از پیش احساس می‌شود.
