ایالت کالیفرنیا در اقدامی پیشرو که استانداردهای جدیدی را در روابط کار و تکنولوژی تعریف می‌کند، با امضای ۱۳ لایحه جدید توسط فرماندار گاوین نیوسام، به پیشگام‌ترین ایالت آمریکا در زمینه قانون‌گذاری پیرامون هوش مصنوعی تبدیل شده است. در رأس این تغییرات، قانون «No Robo Bosses Act» قرار دارد که استفاده انحصاری از سیستم‌های تصمیم‌گیر خودکار برای تنبیه یا اخراج کارکنان را ممنوع می‌کند.
پایان عصر «رئیس‌های رباتیک»: تحلیل قانون SB 947
قانون SB 947 که از تاریخ ۱۰ تیر ۱۴۰۶ (۱ جولای ۲۰۲۷) اجرایی خواهد شد، الزام می‌کند که هیچ تصمیمی مبنی بر خاتمه همکاری یا اعمال انضباطی علیه کارگر نباید صرفاً بر اساس خروجی یک سیستم خودکار اتخاذ شود. بر اساس این قانون، مداخله انسانی یک «گزینه» نیست، بلکه یک «اجبار قانونی» است. کارفرمایان موظفند خروجی سیستم‌های هوش مصنوعی را با شواهد عینی دیگر از جمله ارزیابی‌های مدیریتی یا نظرات همکاران تطبیق دهند. تأیید ساده و خودکار خروجی الگوریتم توسط یک مدیر، بدون بررسی دقیق و مستندات تکمیلی، از نظر حقوقی فاقد اعتبار است.
توسعه محافظت از حریم خصوصی و هوش مصنوعی در محیط کار
علاوه بر منع اخراج خودکار، کالیفرنیا با تصویب لوایح دیگری، حوزه‌های حساس‌تری را نیز هدف قرار داده است. لایحه AB 1883 به‌طور مشخص ابزارهایی که از هوش مصنوعی برای تحلیل وضعیت احساسی کارکنان یا جمع‌آوری داده‌های عصبی استفاده می‌کنند را ممنوع کرده است. همچنین لایحه AB 1331 نظارت بر کارکنان در محیط‌های خصوصی مانند سرویس‌های بهداشتی از طریق صوت، تصویر یا سیستم‌های هوش مصنوعی را غیرقانونی اعلام کرده است. این قوانین نشان‌دهنده یک رویکرد سخت‌گیرانه برای جلوگیری از تبدیل محیط کار به یک فضای نظارتی پان‌اپتیکال (همه-بین) است.
مشخصات و ابعاد قوانین جدید کالیفرنیا
- نام قانون کلیدی: No Robo Bosses Act (SB 947)
- تاریخ اجرا: ۱۰ تیر ۱۴۰۶ (۱ جولای ۲۰۲۷)
- حوزه نظارتی: ممنوعیت اتکا صرف به AI در تصمیمات انضباطی
- محدودیت‌های جانبی: ممنوعیت نظارت احساسی (AB 1883) و حریم خصوصی در سرویس‌های بهداشتی (AB 1331)
- نهادهای اجرایی: کمیسیون کار ایالتی، دادستان کل و دادستان‌های محلی
تقابل دیدگاه‌ها و رویکرد حاکمیتی
فرماندار نیوسام در بیانیه خود تأکید کرد که هوش مصنوعی باید ابزاری برای توسعه فرصت‌ها باشد، نه ابزاری برای تضعیف کرامت انسانی و خانواده‌های کارگری. این رویکرد در تقابل مستقیم با برخی سیاست‌های فدرال قرار دارد؛ به‌طوری که نیوسام به‌طور علنی نشست‌های واشنگتن با مدیران غول‌های فناوری را مورد انتقاد قرار داد و معتقد است این مذاکرات فاقد شفافیت لازم در برابر چالش‌های واقعی کارگران است. وی همچنین دستور داده است که دستگاه‌های دولتی کالیفرنیا همچنان از عبارت «هوش مصنوعی» استفاده کنند، در حالی که برخی جریان‌های دیگر در آمریکا به دنبال جایگزینی آن با اصطلاحات گمراه‌کننده‌تر مانند «ابر هوش» هستند.
چالش‌های پیش رو: موردِ عینک‌های هوشمند
علیرغم این پیروزی‌ها، همه لوایح پیشنهادی به قانون تبدیل نشدند. فرماندار نیوسام لایحه SB 1130 را وتو کرد؛ قانونی که قصد داشت ضبط مخفیانه توسط عینک‌های هوشمند را در فضاهای خصوصی جرم‌انگاری کند. دلیل این وتو، تعریف بسیار گسترده و مبهم لایحه از «دستگاه‌های پوشیدنی ضبط‌کننده» عنوان شد که می‌توانست طیف وسیعی از گجت‌ها از جمله ساعت‌های هوشمند را نیز در بر بگیرد. نیوسام معتقد است قوانین فعلی کالیفرنیا در حال حاضر نیز ضبط بدون رضایت در فضاهای خصوصی را غیرقانونی می‌داند و نیازی به تدوین قوانین تکراری و مبهم نیست.
