تیم باستان‌شناسی دانشگاه باری «آلدو مورو» در جریان کاوش‌های اخیر خود در شهر ساحلی باستانی سیپونتوم (Sipontum) واقع در جنوب ایتالیا، به یافته‌ای تکان‌دهنده و کم‌نظیر دست یافتند: بقایای اسکلتی زنی که کودکی را در آغوش دارد. این کشف که در پاییز ۱۴۰۳ (۲۰۲۴ میلادی) رسانه‌ای شد، دریچه‌ای نو به سوی درک لایه‌های پایانی تمدن در این بندر باستانی گشوده است.
معماری و بافت‌شناسی محل کاوش
کاوش‌های اخیر در منطقه بندری سیپونتوم بر لایه‌هایی متمرکز بود که نشان‌دهنده هم‌پوشانی بناهای قرون وسطایی بر روی ویرانه‌های رومی است. تیم باستان‌شناسی به رهبری جولیانو ولپه موفق به شناسایی یک دیوار ۳۰ متری با ورودی مشخص شدند که متعلق به یک گورستان قدیمی است. این گورستان شامل ده‌ها مقبره هم‌تراز است که تحلیل ساختاری آن‌ها نشان می‌دهد گورها فاقد تابوت یا تزئینات پیچیده بوده و احتمالاً اجساد تنها در کفن پیچیده شده و به خاک سپرده شده‌اند؛ یافته‌هایی که این محل را در زمره گورستان‌های ساده و احتمالاً متعلق به طبقه ضعیف یا وابسته به یک مجموعه مذهبی همچون کلیسا یا بیمارستان قرار می‌دهد.
تحلیل انسان‌شناسی و تکنیک‌های تعیین سن
بر اساس گزارش تیم تحقیقاتی، زن یافت شده در زمان مرگ بین ۳۰ تا ۴۰ سال و کودک بین ۵ تا ۷ سال سن داشته‌اند. بررسی‌های علمی در دستور کار تیم قرار گرفته است تا جزئیات زیستی این افراد روشن شود:
- تعیین سن رادیوکربن (Carbon-14): جهت دستیابی به تاریخ‌گذاری دقیق‌ترِ بقایا و همچنین محدوده زمانی فعالیت گورستان.
- تحلیل DNA: با هدف اثبات پیوند خویشاوندی میان این زن و کودک که فرضیه اصلی محققان درباره پیوند نزدیک آن‌هاست.
- مطالعات انسان‌شناسی فیزیکی: برای درک الگوی رژیم غذایی، وضعیت سلامت و شناسایی احتمالی عوامل مرگ‌ومیر.
مشخصات و یافته‌های کلیدی کاوش
- موقعیت جغرافیایی: بندر باستانی سیپونتوم، ایتالیا
- بازه زمانی تخمینی گورستان: قرن ۱۲ تا ۱۳ میلادی
- وضعیت تدفین: بسیار ساده، فاقد کالاهای تدفینی، احتمالا کفن‌پوش
- شواهد یافت شده: قطعات سفالی، گچ‌کاری رنگی در لایه‌های فوقانی، یک فیبولا و آثاری از یک دستبند
ابعاد تاریخی و فرضیات مرگ‌ومیر جمعی
یکی از سوالات کلیدی محققان، ارتباط این گورستان با حوادث تاریخی منطقه است. شهر سیپونتوم در سال ۱۱۵۵ میلادی توسط ویلیام اول (ملقب به ویلیام بد) ویران شد. باستان‌شناسان در حال بررسی این فرضیه هستند که آیا این گورستان محل دفن قربانیان یک رویداد مرگ‌ومیر جمعی ناشی از جنگ‌ها بوده است یا خیر. این یافته‌ها به بازسازی وقایع آخرین دوران حیات سیپونتوم، پیش از انتقال جمعیت آن به شهر مانفردونیا توسط مانفرد، پادشاه سیسیل، کمک شایانی خواهد کرد.
نتیجه‌گیری
کشف این زن و کودک در آغوش یکدیگر در یک سایت باستانی نه تنها یک یافته «معجزه‌آسا» از نظر عاطفی است، بلکه یک منبع داده ارزشمند برای باستان‌سنجی (Archaeometry) محسوب می‌شود. همگرایی داده‌های شیمیایی و تحلیل‌های باستان‌شناسی می‌تواند تصویر دقیق‌تری از رنج‌ها و تعاملات اجتماعی در قرون وسطای ایتالیا ارائه دهد.
