صنعت تلکام ایران در آستانه تحولی ساختاری قرار گرفته است. مهدی فقیهی، مدیرعامل رایتل، در نشست خبری اخیر خود از نهایی شدن قرارداد اشتراک‌گذاری زیرساخت‌های نسل پنجم (5G) خبر داد که می‌تواند نقطه عطفی در کاهش هزینه‌های سرمایه‌ای (CAPEX) و تسریع در ارائه خدمات با کیفیت برای این اپراتور باشد.
معماری MOCN؛ کلید بهره‌وری در شبکه نسل پنجم
یکی از مباحث فنی مطرح شده در نشست اخیر رایتل، تاکید بر پیاده‌سازی معماری MOCN (Multi-Operator Core Network) و به اشتراک‌گذاری رادیویی (RAN Sharing) است. این راهکار فنی به اپراتورها اجازه می‌دهد به جای تکرار هزینه‌های سنگین ایجاد سایت‌های مجزا در یک منطقه جغرافیایی، از زیرساخت‌های رادیویی مشترک استفاده کنند. از منظر زیرساختی، این استراتژی به رایتل اجازه می‌دهد با بهره‌گیری از فرکانس‌هایی که سال گذشته با سرمایه‌گذاری ۱۴ هزار میلیارد تومانی تصاحب کرده، در کمترین زمان ممکن شبکه 5G خود را عملیاتی کند. در واقع، با استفاده از پروتکل‌های اشتراک‌گذاری در لایه هسته شبکه و دسترسی رادیویی، رایتل می‌تواند در کمتر از یک ماه آینده سرویس‌های نسل پنجم را در اختیار مشترکان عمومی قرار دهد.
گذار از مدل سنتی به اپراتور هوشمند
مدیرعامل رایتل با انتقاد از رویکردهای پیشین که صرفاً به دنبال تقلید از سایر اپراتورهای مسلط بازار (ایرانسل و همراه اول) بودند، بر تغییر مدل کسب‌وکار (Business Model) تأکید کرد. برنامه پنج‌ساله رایتل بر دو ستون اصلی استوار است: ارتقای تجربه کاربری در بخش عمومی و ورود تهاجمی به بازارهای عمودی صنایع (مانند پتروشیمی و فولاد). این اپراتور قصد دارد با بهینه‌سازی زیرساخت‌ها، تا سال ۱۴۱۰، نیمی از درآمد خود را از طریق ارائه خدمات به سازمان‌های دولتی و صنایع کلیدی تامین کند، که این امر نشان‌دهنده تغییر جهت از مدل «B2C محور» به مدل‌های «B2B و B2G» است.
چالش‌های واگذاری سهام و چشم‌انداز آینده
بحث واگذاری سهام اپراتور سوم که اکنون در دستور کار شستا قرار دارد، پیچیدگی‌های حاکمیتی خاص خود را دارد. با وجود تغییرات در ارزش‌گذاری‌ها توسط مراجع مختلف از جمله هیات امنای تامین اجتماعی، مدیریت فعلی رایتل نگاهی فرصت‌محور به این واگذاری دارد. حضور یک شریک با «پول هوشمند» (Smart Money) نه تنها می‌تواند چالش‌های نقدینگی را مرتفع کند، بلکه در صورت تجمیع منابع مالی و فنی، رایتل را از یک اپراتور زیان‌ده یا کم‌تحرک به بازیگری چابک در اکوسیستم دیجیتال تبدیل خواهد کرد.
مشخصات و اهداف کلان رایتل در افق ۱۴۱۰:
- هدف درآمدی: ۵۰٪ از محل خدمات دولت هوشمند و صنایع، ۵۰٪ از خدمات عمومی.
- استراتژی زیرساختی: استفاده از مدل RAN Sharing و MOCN برای بهینه‌سازی هزینه‌های سرمایه‌ای.
- تمرکز صنعتی: توسعه شبکه‌های اختصاصی 5G برای صنایع سنگین (فولاد و پتروشیمی).
- زمان‌بندی اجرایی: فعال‌سازی اولیه 5G برای مشترکان عمومی تا کمتر از یک ماه آینده (پاییز ۱۴۰۳).
