موسسه خبری غیرانتفاعی Lighthouse Reports در اقدامی حقوقی و فنی، شکایتی رسمی علیه کمیسیون اروپا تنظیم کرده است. این شکایت بر یک نقطه تاریک در حکمرانی فناوری تمرکز دارد: عدم دسترسی عمومی به داده‌های واقعی مصرف انرژی و منابع آبی در مراکز داده‌ای که تحت نظارت اتحادیه اروپا فعالیت می‌کنند.
پایبندی به کنوانسیون آرهوس در عصر هوش مصنوعی
اساس این شکایت بر پایه «کنوانسیون آرهوس» (Aarhus Convention) بنا شده است. این معاهده بین‌المللی، حقی بنیادین برای شهروندان قائل است تا به اطلاعات محیط‌زیستی دسترسی داشته باشند و در فرآیندهای تصمیم‌گیری پیرامون پروژه‌های تاثیرگذار بر محیط زیست مشارکت کنند. شاکیان معتقدند که پنهان‌کاری کمیسیون اروپا در مورد میزان دقیق مصرف منابع توسط دیتاسنترها، نه تنها ناقض شفافیت است، بلکه ارزیابی واقعی ردپای کربنیِ صنعت رو به رشد هوش مصنوعی و خدمات ابری را غیرممکن می‌سازد.
چرا مصرف آب و انرژی دیتاسنترها نگران‌کننده است؟
مراکز داده مدرن، به‌ویژه آن‌هایی که میزبان مدل‌های بزرگ زبانی (LLM) و زیرساخت‌های ابری سنگین هستند، با دو چالش اساسی روبرو هستند: مصرف برقِ نجومی برای پردازش توسط GPUها و مصرف آبِ بسیار بالا برای سیستم‌های سرمایش تبخیری. در گزارش‌های میدانی منتشر شده در پاییز ۱۴۰۳، مشخص شد که بسیاری از اپراتورها داده‌های تفکیک‌شده مربوط به بهره‌وری مصرف انرژی (PUE) و بهره‌وری مصرف آب (WUE) را به عنوان «اطلاعات تجاری محرمانه» طبقه‌بندی کرده‌اند. این رفتار باعث شده است تا سیاست‌گذاران و ناظران محیط‌زیست نتوانند تاثیر واقعی استقرار دیتاسنترها بر شبکه برق محلی و سفره‌های آب زیرزمینی را محاسبه کنند.
ابهام در تعریف داده‌های محرمانه تجاری
کمیسیون اروپا استدلال می‌کند که انتشار جزئیات مصرف هر دیتاسنتر می‌تواند اسرار تجاری شرکت‌های ارائه‌دهنده خدمات ابری (CSP) را فاش کند. با این حال، کارشناسان حقوق فناوری معتقدند که اطلاعات محیط‌زیستی باید از شمول اسرار تجاری خارج باشند. این کشمکش حقوقی نشان‌دهنده شکاف بزرگ میان «استراتژی دیجیتال اروپا» و «معامله سبز اروپا» (European Green Deal) است؛ جایی که سیاست‌های توسعه زیرساخت ابری در تضاد با استانداردهای سخت‌گیرانه پایداری قرار می‌گیرند.
پارامترهای کلیدی در ارزیابی زیست‌محیطی دیتاسنترها
- PUE (Power Usage Effectiveness): نسبت کل انرژی مصرفی مرکز داده به انرژی مصرفی تجهیزات IT.
- WUE (Water Usage Effectiveness): میزان مصرف آب سالانه برای سرمایش تجهیزات به ازای هر کیلووات ساعت برق مصرفی.
- Carbon Footprint: محاسبه انتشار گازهای گلخانه‌ای مستقیم و غیرمستقیم ناشی از تامین برق.
- Grid Load Impact: فشار وارده بر شبکه‌های توزیع برق محلی در مناطق پرجمعیت دیتاسنترها.
نتیجه‌گیری و پیامدها برای آینده زیرساخت ابری
نتیجه این شکایت می‌تواند استانداردهای گزارش‌دهی صنعت فناوری در اروپا را دگرگون کند. اگر کمیسیون اروپا مجبور به افشای این داده‌ها شود، شرکت‌های بزرگ فناوری مجبور خواهند بود تا زیرساخت‌های خود را به سیستم‌های سرمایش بسته (Closed-loop) یا منابع انرژی تجدیدپذیرِ تضمین‌شده مجهز کنند تا فشار افکار عمومی را کاهش دهند. در غیر این صورت، صنعت ابری اروپا با چالش‌های رگولاتوری شدیدی در سال‌های آینده روبرو خواهد بود.
