گوگل در اقدامی حقوقی علیه کمیسیون اروپا، دو دستورالعمل کلیدی ذیل قانون بازارهای دیجیتال (DMA) را به چالش کشید؛ مناقشه‌ای که می‌تواند آینده اکوسیستم اندروید و مدل‌های کسب‌وکار مبتنی بر داده‌های جستجو را تا پاییز ۱۴۰۶ (۲۰۲۷ میلادی) دگرگون کند.
تقابل حقوقی در لوکزامبورگ: DMA در برابر غول فناوری
شرکت گوگل به تازگی پرونده‌ای را در دادگاه عمومی اتحادیه اروپا در لوکزامبورگ ثبت کرده است تا علیه دو تصمیم الزام‌آور کمیسیون اروپا که در تیرماه ۱۴۰۳ صادر شده بود، اقدام کند. این دستورالعمل‌ها بخشی از قانون بازارهای دیجیتال (DMA) هستند که با هدف جلوگیری از انحصار شرکت‌های بزرگ فناوری یا اصطلاحاً «نگهبانان دروازه» (Gatekeepers) تدوین شده است. گوگل معتقد است که اجرای این دستورات فراتر از حد منطقی بوده و می‌تواند امنیت زیرساختی پلتفرم اندروید را به مخاطره بیندازد.
الزامات دسترسی به زیرساخت اندروید برای دستیارهای هوش مصنوعی
یکی از هسته‌های اصلی این مناقشه، الزام گوگل به باز کردن دسترسی‌های عمیق سیستم‌عامل اندروید برای دستیارهای هوش مصنوعی رقیب است. طبق دستور کمیسیون اروپا، تا مرداد ۱۴۰۶ (اوت ۲۰۲۷)، گوگل موظف است تمامی ۱۱ ویژگی کلیدی تلفن‌های هوشمند که هم‌اکنون در انحصار Gemini قرار دارد، از جمله قابلیت‌های فعال‌سازی صوتی و اجرای فرمان‌ها در دل اپلیکیشن‌ها (In-app actions) را با شرایطی مشابه برای سایر دستیارهای هوشمند فراهم کند. این اقدام از نظر کمیسیون اروپا برای ایجاد فضای رقابتی برابر ضروری است، اما گوگل استدلال می‌کند که این سطح از دسترسی می‌تواند لایه‌های امنیتی هسته سیستم‌عامل را تضعیف کرده و تجربه کاربری یکپارچه اندروید را دچار اختلال کند.
اشتراک‌گذاری داده‌های جستجو: حریم خصوصی یا انحصار اطلاعاتی؟
بخش دوم چالش، مربوط به داده‌های جستجو است. از دی‌ماه ۱۴۰۵ (ژانویه ۲۰۲۷)، گوگل باید داده‌های مربوط به کوئری‌های کاربران و نرخ کلیک‌ها را در اختیار موتورهای جستجو و چت‌بات‌های رقیب قرار دهد. الیور بتل، مدیر ارشد رقابت در گوگل، معتقد است که اشتراک‌گذاری داده‌های جستجو، حتی با فرض ناشناس‌سازی، ریسک‌های جدی برای حریم خصوصی کاربران دارد. گوگل ادعا می‌کند که جداسازی کامل اطلاعات هویتی از تاریخچه جستجوهای پیچیده عملاً غیرممکن است و این امر می‌تواند «آسیب جبران‌ناپذیری» به اعتماد کاربران وارد کند. در مقابل، طرفداران این قانون نظیر DuckDuckGo معتقدند که مکانیسم‌های ناشناس‌سازی ارائه‌شده توسط اتحادیه اروپا استاندارد و کافی هستند و مقاومت گوگل صرفاً تلاشی برای خرید زمان است.
خلاصه زمان‌بندی و الزامات قانونی
- هدف اصلی: افزایش رقابت‌پذیری در بازار جستجو و هوش مصنوعی.
- ضرب‌الاجل اشتراک‌گذاری داده‌ها: ژانویه ۲۰۲۷ (دی ۱۴۰۵).
- ضرب‌الاجل باز کردن API اندروید: اوت ۲۰۲۷ (مرداد ۱۴۰۶).
- حوزه نفوذ: تمامی داده‌های غیرشخصیِ جستجو و دسترسی به ۱۱ قابلیت کلیدی سیستم اندروید.
- جایگاه حقوقی: درخواست تجدیدنظر در دادگاه عمومی اتحادیه اروپا؛ اجرای دستورات فعلاً متوقف نشده است.
نتیجه‌گیری و چشم‌انداز آینده
این پرونده نشان‌دهنده اصطکاک میان استانداردهای نظارتی سخت‌گیرانه اروپا و مدل‌های توسعه پلتفرم‌محور در ایالات متحده است. در حالی که گوگل از «امنیت و حریم خصوصی» به عنوان سپر دفاعی خود استفاده می‌کند، نهادهای اروپایی بر «عدالت دیجیتال» و جلوگیری از سوءاستفاده از داده‌های پلتفرمی تاکید دارند. اگر گوگل در این دادگاه شکست بخورد، باید زیرساخت‌های نرم‌افزاری خود را به گونه‌ای بازطراحی کند که تعامل‌پذیری (Interoperability) با رقبا به یک استاندارد در اندروید تبدیل شود؛ تغییری که می‌تواند نقشه راه توسعه‌دهندگان اندروید و اکوسیستم هوش مصنوعی را در سطح جهان متحول کند.
