پنجره‌ای به ژوراسیک: بازخوانی اسرار بیولوژیک پلسیوسورها از طریق فسیل‌های دفع‌شده

در دنیای دیرینه‌شناسی، گاهی نادیدنی‌ترین ردپاهای باقی‌مانده از گذشته، گویاتر از عظیم‌ترین اسکلت‌های یافت‌شده هستند. کشف توده‌های فسیل‌شده در نروژ که متعلق به ۱۶۵ میلیون سال پیش است، دانشمندان را با حقیقتی شگفت‌انگیز درباره رژیم غذایی و رفتارهای گوارشی پلسیوسورها، یکی از موفق‌ترین خزندگان دریایی دوران ژوراسیک، مواجه کرده است.

مهندسی زیستی در دستگاه گوارش باستانی

تحلیل‌های فنی بر روی بیش از ۲۰ نمونه توده فسیل‌شده نشان می‌دهد که این بقایا نه مدفوع، بلکه مواد بازگردانده شده از دستگاه گوارش (استفراغ فسیل‌شده) هستند. برخلاف تصور عمومی، این خزندگان دریایی برای هضم صدف‌ها و سخت‌‌پوستان با چالشی جدی روبرو بودند. بررسی‌های میکروسکوپی نشان می‌دهد که پلسیوسورها، احتمالاً از گروه کریپتپکلیدیدیا، توانایی خرد کردن کامل پوسته‌های سخت را نداشتند. در نتیجه، این بقایای غیرقابل هضم در معده تجمع یافته و به صورت توده‌های فشرده دفع می‌شدند؛ فرآیندی که از نظر عملکرد بیولوژیک، شباهت‌های ساختاری قابل توجهی به رفتار فعلی جغدها در دفع بقایای شکار دارد.

تحلیل اکوسیستم و زیستگاه پلسیوسورها

پژوهشگران با تطبیق الگوهای شیمیایی و ساختاری فسیل‌ها، به نتایج کلیدی در حوزه بوم‌شناسی دست یافته‌اند:

• تطبیق با زیستگاه: بقایای صدفی موجود در این توده‌ها حاکی از تغذیه در آب‌های با شوری ثابت (دریای آزاد) است، در حالی که خود فسیل‌ها در رسوبات دلتایی یافت شده‌اند.
• رفتار رفت‌وبرگشتی: این تضاد مکانی نشان می‌دهد که این خزندگان پس از تغذیه در دریا، به مناطق کم‌عمق و لب‌شور ساحلی مهاجرت می‌کردند؛ احتمالا جهت استراحت یا خواب که منجر به دفع این توده‌ها می‌شده است.
• فرآیند فسیل‌سازی: حفظ چنین مواد نرمی پس از ۱۶۵ میلیون سال، پدیده‌ای نادر است که عمدتاً به دلیل وجود لایه‌های مخاطی و دفن سریع در رسوبات رودخانه‌ای یا حفره‌های سخت‌پوستان کف دریا امکان‌پذیر شده است.

اهمیت علمی و ابعاد پژوهشی

این مطالعه که در نشریه معتبر Geological Magazine منتشر شده، الگوی جدیدی برای درک زنجیره غذایی دوران مزوزوئیک ارائه می‌دهد. تا پیش از این، تمرکز اصلی بر مطالعه شکار مهره‌داران توسط مهره‌داران دیگر بود، اما این کشف دریچه‌ای نو به سوی درک تعاملات پلسیوسورها با بی‌مهرگان دریایی باز کرده است. برای مطالعه جزئیات بیشتر در مورد متدولوژی این تحقیق و نتایج آماری مربوط به زیست‌شناسی دوران ژوراسیک، می‌توانید به مقاله اصلی در وب‌سایت زومیت مراجعه کنید.