پروفایل‌سازی رفتاری آمازون؛ چگونه استنتاج‌های الگوریتمی این غول خرده‌فروشی درباره خود را مشاهده کنیم؟

در عصر کلان‌داده‌ها، پلتفرم‌های تجارت الکترونیک فراتر از یک رابط کاربری ساده برای خرید عمل می‌کنند. آمازون با بهره‌گیری از الگوریتم‌های یادگیری ماشین و تحلیل داده‌های تراکنشی، پروفایل‌های رفتاری بسیار دقیقی از کاربران خود می‌سازد. اخیراً انتشار تصاویری در شبکه اجتماعی تردز (Threads)، توجه‌ها را به بخشی از تنظیمات حساب کاربری آمازون جلب کرده است که در آن، این شرکت پیش‌فرض‌ها و استنتاج‌های بسیار شخصی و گاهی غیرمنتظره‌ای را درباره کاربران نمایش می‌دهد.

مکانیزم استنتاج و پروفایل‌سازی در آمازون

هسته اصلی این فرآیند بر پایه مدل‌های پیش‌بینی‌کننده (Predictive Models) استوار است. آمازون با تحلیل تاریخچه خرید (Purchase History)، نوع محصولات خریداری شده، دفعات تکرار خرید و حتی بررسی سبد خرید، الگوهایی را شناسایی می‌کند. به عنوان مثال، خرید مکرر محصولات مراقبت از پوست، مدل الگوریتمی را به این سمت می‌برد که کاربر مستعد آکنه است یا خرید یک جاروبرقی رباتیک، به معنای صاحب‌خانه بودن یا تمایل کاربر به تکنولوژی‌های نظافتی است.

چگونه به لیست «استنتاج‌های آمازون» دسترسی پیدا کنیم؟

اگر کنجکاو هستید بدانید هوش مصنوعی آمازون چه برچسب‌هایی به شما اختصاص داده است، می‌توانید از مسیر زیر برای دسترسی به پنل «About You» استفاده کنید:

• نسخه دسکتاپ: در صفحه اصلی، نشانگر موس را روی «Hello, [your name]» در گوشه سمت راست بالا ببرید، وارد بخش Account شوید، سپس به قسمت Ordering and shopping preferences رفته و بر روی Your Shopping preferences کلیک کنید. در پایین صفحه، لینک Manage your information را انتخاب کنید.
• نسخه اپلیکیشن موبایل: آیکون همبرگری (منوی سه خط) را از نوار پایین انتخاب کرده و مسیر Account > Shopping preferences > About you را دنبال کنید.

تحلیل حریم خصوصی و استنتاج‌های شخصی

موردی که اخیراً در شبکه‌های اجتماعی سروصدا کرد، مربوط به کاربری بود که آمازون بر اساس خرید «لگ‌های ورزشی لیفت‌کننده» (Butt Scrunch Leggings)، استنتاج کرده بود که او «باسن صافی دارد» (has flat buttocks). این موضوع نشان می‌دهد که داده‌های حاصل از خریدهای تخصصی می‌توانند به تحلیل‌های فیزیولوژیک یا فیزیکی منجر شوند که برای بسیاری از کاربران خارج از حریم خصوصی مورد انتظار آن‌هاست. این «نظارت هوشمندانه» یا همان Surveillance Capitalism (سرمایه‌داری نظارتی) مرزهای باریکی میان خدمات‌رسانی هوشمند و تجاوز به حریم خصوصی دارد.

نتیجه‌گیری

این شفاف‌سازی توسط آمازون، اگرچه در راستای سیاست‌های دسترسی به داده‌ها انجام شده، اما یادآور این نکته مهم است که هر کلیک و هر خرید ما، یک نقطه داده (Data Point) است که برای ساخت یک مدل دقیق از زندگی شخصی ما استفاده می‌شود. کاربران آگاه می‌توانند با بازبینی این بخش، از آنچه الگوریتم‌ها درباره آن‌ها «می‌دانند» یا «فرض می‌کنند» مطلع شوند و در صورت تمایل، داده‌های غیردقیق را اصلاح کنند.