در حالی که رقابت جهانی برای تسلط بر فناوریهای نوظهور در سال ۱۴۰۳ به اوج خود رسیده است، برد اسمیت، رئیس مایکروسافت، در اظهاراتی صریح اعلام کرد که فقدان نظارت دقیق بر مدلهای هوش مصنوعی (AI) به مراتب نگرانکنندهتر از فقدان مقررات بر کالاهای اساسی مانند شیر است. این دیدگاه که بازتابی از چالشهای حقوقی پیچیده در واشینگتن است، ضرورت بازنگری در حکمرانی هوش مصنوعی را به صدر اولویتهای سیاستگذاران جهانی کشانده است.
شکاف میان ایمنی و نوآوری: دیدگاه مایکروسافت
برد اسمیت با طرح یک تشبیه تأملبرانگیز در مصاحبهای با ITV بیان کرد که در حال حاضر، استانداردهای ایمنی برای کالاهای سادهای مانند شیر و یا حتی لوازم خانگی نظیر ماشین لباسشویی، بسیار سختگیرانهتر از ضوابط حاکم بر توسعه مدلهای هوش مصنوعی است. این تناقض زمانی برجسته میشود که در نظر بگیریم هوش مصنوعی پتانسیل بالایی برای نفوذ به زیرساختهای حیاتی، تضعیف امنیت سایبری و ایجاد مخاطرات سیستمی دارد، در حالی که یک بسته شیر چنین تهدیداتی را متوجه جامعه نمیکند.
رویکرد خودتنظیمی در مقابل مداخله حاکمیتی
در ایالات متحده، رویکردهای متفاوتی برای مدیریت این فناوری وجود دارد. در حالی که غولهای فناوری نظیر OpenAI، Anthropic و Google DeepMind بر لزوم تدوین چارچوبهای اخلاقی تأکید دارند، سیاستمداران تحت فشار رقابت ژئوپلیتیک با چین، تمایل کمتری به اعمال محدودیتهای سختگیرانه دولتی نشان میدهند. دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، معتقد است که صنعت هوش مصنوعی باید بر شتاب توسعه خود بیفزاید و ترجیح میدهد به جای دخالت مستقیم دولت، شرکتها به سمت «خودتنظیمی» (Self-Regulation) حرکت کنند.
پیمانهای نمادین و تردیدهای جامعه کارشناسی
اخیراً در نشستی با حضور رهبران ارشد فناوری از جمله ساندار پیچای، مارک زاکربرگ و جنسن هوانگ، معاهدهای پیرامون استفاده از حسابرسان مستقل و ایمنسازی مدلهای پیشگام امضا شد. با این حال، منتقدان این اقدام را یک «حواسپرتی استراتژیک» میدانند. از دیدگاه این منتقدان، سپردن مسئولیت تعیین «تعریف ایمنی» به دست خودِ شرکتهای ذینفع، باعث میشود که استانداردها نه بر پایه مصالح عمومی، بلکه بر اساس منافع تجاری و حفظ انحصار بازار تدوین شوند.
نکات کلیدی در مناقشه حکمرانی هوش مصنوعی
- خطر نفوذ سایبری: توانایی مدلهای هوش مصنوعی در شناسایی آسیبپذیریهای زیرساختی و اجرای حملات خودکار.
- فقدان استانداردهای ایزو: تفاوت ماهوی بین کالاهای فیزیکی با استانداردهای کیفی (مانند شیر) و الگوریتمهای دیجیتال بدون نظارت نهادی.
- فرصت تاریخی بریتانیا: بهرهگیری از فضای عدم قطعیت در واشینگتن برای تبدیل شدن لندن به قطب تنظیمگری هوش مصنوعی در اروپا.
- نقش حسابرسی مستقل: چالش اصلی در تعریف مکانیزمهای شفافسازی مدلهای Black Box که توسط شرکتها توسعه یافتهاند.
چشمانداز لندن: آیا بریتانیا رهبری تنظیمگری را در دست میگیرد؟
اسمیت معتقد است که با توجه به عدم تمرکز فعلی واشینگتن بر این موضوع، بریتانیا فرصت منحصر به فردی دارد تا به عنوان یک مرجع استانداردگذار عمل کند. برخلاف فضای سیاسی واشینگتن، لندن میتواند با اتخاذ رویکردی مستقل و فنی، بدون تحتالشعاع قرار گرفتن توسط لابیهای قدرتمند، چارچوبی متعادل برای حکمرانی هوش مصنوعی ارائه دهد. این رویکرد نه تنها میتواند به امنیت جهانی کمک کند، بلکه مدل جدیدی برای تعامل میان حاکمیت و شرکتهای فناوری ترسیم خواهد کرد.