در نشست تخصصی «Wave by Vento» که در مهرماه ۱۴۰۵ در تورین ایتالیا برگزار شد، ویتوریو کولائو، مدیرعامل سابق ودافون و نایب‌رئیس فعلی شرکت General Atlantic، تحلیل‌های صریحی را پیرامون چالش‌های نظارتی اروپا در حوزه هوش مصنوعی ارائه کرد. او در این سخنرانی ضمن تفکیک میان قوانین بازدارنده و قوانین حمایتی، از اصول حقوق مالکیت معنوی و قانون خدمات دیجیتال (DSA) با قاطعیت دفاع کرد.
تفکیک میان قانون‌گذاری هوشمند و موانع نوآوری
کولائو در تحلیل خود از وضعیت «قانون هوش مصنوعی اروپا» (AI Act) معتقد است که نمی‌توان تمام قوانین را با یک چوب راند. اگرچه او اذعان دارد که بخشی از ساختار نظارتی فعلی اروپا مانع پیشرفت سریع هوش مصنوعی شده است، اما بر این باور است که برخی چارچوب‌ها برای حفظ سلامت اکوسیستم دیجیتال حیاتی هستند. از دیدگاه او، مشکل اصلی نه در ذاتِ نظارت، بلکه در پیچیدگیِ بیش از حد اجرای قوانین و فقدان چابکی در دستگاه‌های قانون‌گذار نهفته است؛ وضعیتی که برخی از صاحب‌نظران حوزه فناوری همچون نیک کلگ نیز آن را به چالش کشیده‌اند.
پاسداری از مالکیت معنوی در عصر مدل‌های زبانی
یکی از جدی‌ترین بخش‌های سخنان کولائو، پاسخ او به شکایت شرکت‌های توسعه‌دهنده هوش مصنوعی از قوانین کپی‌رایت بود. او در این باره اظهار داشت: «زمانی که شرکت‌های هوش مصنوعی از قوانین کپی‌رایت گلایه می‌کنند، پاسخ من به آن‌ها این است: متأسفم، اما آیا انتظار دارید به شما اجازه سرقت بدهم؟» این موضع‌گیری، حمایت قاطعانه او از حقوق خالقان اثر و ارزش‌گذاری بر مالکیت فکری را نشان می‌دهد. کولائو معتقد است که مدل‌های هوش مصنوعی نباید بدون رعایت حقوق صاحبان اثر، از دارایی‌های فکری برای آموزش استفاده کنند.
DSA به مثابه ستون دموکراسی دیجیتال
ویتوریو کولائو در دفاع از قانون خدمات دیجیتال (DSA)، آن را یک «ستون برای دموکراسی دیجیتال» توصیف کرد. او معتقد است که در دنیای امروز، ضرورت دارد نهاد یا قانونی مشخص مسئولیت انتشار محتوای مخرب، جعلی و خطرناک را بر عهده بگیرد. او با اشاره به مخالفت‌های برخی دوستان آمریکایی‌اش با این قانون، تأکید کرد که در فضای بی‌قانون، هرج‌ومرج و قطبی‌سازی به سرعت گسترش می‌یابد و DSA ابزاری برای تنظیم مسئولیت‌پذیری پلتفرم‌هاست.
نکات کلیدی تحلیلی کولائو:
- سرعت قانون‌گذاری: فناوری سریع‌تر از قانون حرکت می‌کند؛ بنابراین سیاست‌گذاران باید از متخصصان بخش خصوصی کمک بگیرند.
- خطرات چهارگانه هوش مصنوعی: شامل تأثیرات اجتماعی و شغلی، کاهش قدرت قضاوت انسانی، تمرکز ثروت و چالش‌های امنیت سایبری.
- مزیت رقابتی استارتاپ‌ها: استارتاپ‌هایی که رویکرد منحصربه‌فرد دارند و نزدیک به مشتری عمل می‌کنند، در برابر غول‌های فناوری موفق خواهند ماند.
- یکپارچگی ملی: اروپا باید از سرزنش کلیت «اتحادیه اروپا» دست برداشته و سیاست‌های کلان انرژی و دفاعی را با همکاری بین‌دولتی پیش ببرد.
لزوم اصلاحات ساختاری در سیاست‌گذاری‌های اروپا
کولائو با اشاره به تجربه شخصی‌اش در دولت ایتالیا، یادآور شد که اگر اراده سیاسی وجود داشته باشد، حتی پروژه‌های پیچیده‌ای مانند استقرار منظومه‌های ماهواره‌ای در کمتر از دو سال قابل اجراست. او پیشنهاد می‌کند که اروپا باید چرخه‌های سیاست‌گذاری خود را سریع‌تر کند و از رویکردهای تخصصی‌محور استفاده نماید. وی همچنین با اشاره به بحران انرژی، بر لزوم هم‌افزایی اقتصادی میان کشورهای عضو (مانند اسپانیا و فرانسه) تأکید کرد و آن را راهکاری برای کاهش هزینه‌های زیرساختی دانست.
نتیجه‌گیری: آینده سرمایه‌گذاری و هوش مصنوعی
از دیدگاه مدیر ارشد سابق ودافون، سرمایه‌گذاری روی هوش مصنوعی در ۱۲ تا ۱۸ ماه آینده همچنان برای شرکت‌های باکیفیت و دارای تیم‌های منعطف ادامه خواهد داشت. شرکت‌هایی که درگیر ایده‌های سطحی و کوتاه‌مدت هستند، با چالش تأمین مالی روبرو خواهند شد. در نهایت، کولائو به دولت‌ها هشدار داد که نگرانی درباره اشتغال و تمرکز ثروت در اثر رشد هوش مصنوعی، «نگرانی‌های بیهوده‌ای نیستند» و صنعت باید برای حل این معضلات با سیاست‌مداران به تعامل سازنده بپردازد.
