سدِ «آرکایو» در برابر سیل مقالات بی‌کیفیت؛ محدودیت‌های جدید برای ثبت پژوهش‌ها

مخزن پیش‌انتشار «آرکایو» (arXiv) که به عنوان ستون فقرات اشتراک‌گذاری دانش آکادمیک در علوم کامپیوتر، فیزیک و ریاضیات شناخته می‌شود، در پی انفجار حجم مقالات ارسالی و افت کیفیت ناشی از ابزارهای هوش مصنوعی مولد، سیاست‌های پذیرش خود را بازنگری کرد. این تحول راهبردی که از مهرماه ۱۴۰۵ اجرایی شده، محدودیت‌های سخت‌گیرانه‌ای را برای جلوگیری از اشباع نظام داوری این پلتفرم در نظر گرفته است.

تغییر الگوی ارسال؛ از آزادی عمل تا محدودیت‌های کمی

از مهرماه ۱۴۰۵، مدیران arXiv اعلام کردند که هر نویسنده تنها مجاز است در هر ماه تقویمی، حداکثر ۲ مقاله جدید ثبت کند. علاوه بر این، محدودیت کلی «سه مقاله فعال همزمان» نیز همچنان پابرجا باقی می‌ماند. به گفته «کت بوبوریس»، مدیر تعامل با جامعه در آرکایو، مقاله‌ای که ثبت شده و در انتظار بررسی یا داوری است، به عنوان مقاله «فعال» محسوب می‌شود و حتی مقالات ریجکت شده نیز در سقف ماهانه فرد لحاظ خواهند شد. این تصمیم، پاسخی مستقیم به رشد خیره‌کننده آمار ورودی است که سیستم بررسی دستی و داوطلبانه این پلتفرم را با بحران مواجه کرده است.

تحلیل آماری بحران: رشد ۳۰۹ درصدی در یک دهه

داده‌های رسمی منتشر شده توسط این مخزن پژوهشی، عمق فاجعه را نشان می‌دهد. در حالی که در مهرماه ۱۳۹۵، تعداد مقالات ورودی ۹,۸۶۹ مورد بود، این رقم در مهرماه ۱۴۰۳ به ۲۰,۵۶۹ و در نهایت در سپتامبر ۲۰۲۶ (مهر ۱۴۰۵) به بیش از ۴۰,۳۶۳ مقاله رسیده است. این رشد ۳۰۹ درصدی در یک دهه، نه تنها ناشی از توسعه علمی، بلکه بازتاب‌دهنده سهل‌انگاری در تولید محتوا به کمک هوش مصنوعی است. بسیاری از مقالات اخیر به عنوان «کم‌مایه» (Thin) و «محدود در دامنه» (Narrow in scope) توصیف شده‌اند که به جای ارائه ارزش افزوده علمی، تنها حجم کاری ناچیزی را به بخش داوری تحمیل می‌کنند.

هوش مصنوعی و معضل «تولید انبوه مقالات»

بر اساس گزارش «توماس دیتریش»، رئیس شورای مشورتی تحریریه arXiv، بخش بزرگی از این فشار توسط تعداد اندکی از نویسندگان ایجاد می‌شود که با تکیه بر ابزارهای تولید متن، نتایج یک تحقیق واحد را به چندین مقاله کوچک و مجزا تقسیم می‌کنند. این رویکرد که تحت عنوان «Salami Slicing» شناخته می‌شود، عملاً ظرفیت پردازش و بررسی مقالات ارزشمند سایر پژوهشگران را که ماه‌ها برای آن زحمت کشیده‌اند، به گروگان گرفته است. اگرچه آرکایو استفاده از ابزارهای هوش مصنوعی را در صورت اعلام شفاف و کمک به توسعه علمی مجاز می‌داند، اما بسیاری از ارسالی‌های کنونی، فاقد استانداردهای لازم برای «علاقه علمی» (Scholarly Interest) هستند.

آینده پژوهش؛ رویکردی که باید تغییر کند

این تغییر سیاست، یک «اقدام موقت» (Stopgap measure) برای کنترل وضعیت بحرانی است. arXiv اعلام کرده که تاثیر این محدودیت‌ها را بر ترافیک ورودی و بار کاری داوران پایش خواهد کرد. از دیدگاه تحلیل‌گران زیرساخت‌های علمی، این تصمیم زنگ خطری برای جامعه آکادمیک است تا از «تولید حداکثری» به سمت «تولید کیفی» بازگردد. پژوهشگران ترغیب شده‌اند که نتایج کامل و یکپارچه تحقیقات خود را ارائه دهند، نه اینکه با قطعه‌قطعه کردن آن، فرآیندهای داوری را با گلوگاه‌های غیرضروری مواجه سازند.