درخواست زلنسکی از ترامپ برای تحریم پروژه «راسوِت»؛ تقابل ژئوپلیتیک در مدار زمین

گزارش‌های اخیر فایننشال تایمز و خبرگزاری UNN حاکی از آن است که ولودیمیر زلنسکی، رئیس‌جمهور اوکراین، در جریان دیدارهای اخیر خود با دونالد ترامپ، خواستار اعمال تحریم‌های گسترده علیه شرکت‌های روسی و چینی سازنده سیستم ماهواره‌ای رقیب استارلینک شده است. این تلاش دیپلماتیک با هدف مسدودسازی مسیر توسعه شبکه‌های ارتباطی ماهواره‌ای روسیه (تحت نام پروژه «راسوِت» یا Rassvet) صورت می‌گیرد که می‌تواند برتری استراتژیک استارلینک در میدان‌های نبرد را به چالش بکشد.

تکنولوژی «راسوِت» و تهدید ساختاری برای امنیت ارتباطات

پروژه «راسوِت» که به عنوان پاسخ روسیه به شبکه ماهواره‌ای Starlink شرکت اسپیس‌اکس مطرح شده، بر پایه ساختاری از صورت‌فلکی ماهواره‌های مدار پایین زمین (LEO) طراحی شده است. از دیدگاه فنی، شبکه‌های LEO به دلیل تاخیر بسیار کم (Latency) و پهنای باند بالا، ستون فقرات ارتباطات تاکتیکی مدرن در خطوط مقدم نبرد محسوب می‌شوند. زلنسکی با آگاهی از این مزیت فنی، تلاش دارد تا با تحت فشار قرار دادن زنجیره تامین قطعات و فناوری‌های مورد نیاز این پروژه، از عملیاتی شدن کامل آن که می‌تواند پوشش اینترنتی نظامی غیرقابل‌نفوذ برای نیروهای روسیه ایجاد کند، جلوگیری به عمل آورد.

ابعاد همکاری‌های چین و روسیه در حوزه فضا

یکی از نکات کلیدی در گزارش فایننشال تایمز، نقش شرکت‌های چینی در پشتیبانی فنی و زیرساختی از پروژه روسی است. روسیه برای کاهش اثر تحریم‌های غرب بر بخش میکروالکترونیک و سیستم‌های هدایت ماهواره‌ای، به ظرفیت‌های تولیدی چین روی آورده است. این همگرایی تکنولوژیک، نگرانی واشنگتن و کی‌یف را برانگیخته است؛ زیرا ادغام دانش فضایی روسیه با توان تولید انبوه چین می‌تواند سرعت گسترش این شبکه را به شدت افزایش دهد. اعمال تحریم‌های هدفمند علیه این نهادهای چینی، راهبردی است که اوکراین معتقد است می‌تواند مانع از پیشرفت سریع رقیبِ استارلینک شود.

معماری شبکه LEO و ضرورت کنترل فضای فرکانسی

تغییر موازنه قوا در جنگ الکترونیک

در پاییز ۱۴۰۳، وابستگی ارتش اوکراین به استارلینک به عنوان تنها راه ارتباطی در شرایطی که زیرساخت‌های مخابراتی کلاسیک هدف حملات قرار می‌گیرند، اثبات شده است. زلنسکی در مذاکرات خود با ترامپ تأکید کرده است که برتری در فضای مدار پایین، مستقیماً به معنای برتری در میدان جنگ است. اگر روسیه موفق شود «راسوِت» را به ظرفیت عملیاتی برساند، نیاز خود به ایستگاه‌های زمینی آسیب‌پذیر را کاهش داده و می‌تواند شبکه‌ای خوداتکا ایجاد کند. تحریم‌های درخواستی اوکراین فراتر از محدودیت‌های تجاری ساده است و در واقع نوعی «جنگ‌افزار اقتصادی» برای کند کردن توسعه تکنولوژیک رقیب در مدار محسوب می‌شود.

نتیجه‌گیری و چشم‌انداز آینده

تقابل بر سر سیستم‌های ماهواره‌ای LEO نشان‌دهنده تغییر ماهیت جنگ‌های مدرن از حوزه جغرافیایی به حوزه مداری است. دیپلماسی زلنسکی برای متقاعد کردن ترامپ جهت اعمال تحریم‌های سنگین، نشان‌دهنده اهمیت حیاتی فناوری فضایی در امنیت ملی اوکراین است. باید دید آیا دولت آینده ایالات متحده با رویکرد «اول آمریکا»، حاضر به محدود کردن روابط تجاری با شرکت‌های چینی در این ابعاد خواهد بود یا خیر. این نبرد نه فقط در سنگرها، بلکه در اتاق‌های فکر و خطوط تولید نیمه‌هادی‌ها در سراسر جهان در حال وقوع است.