حذف دولت از ادبیات سرمایه‌گذاری اقتصاد دیجیتال؛ واکاوی امنیت مالکیت، هوش مصنوعی و زیرساخت‌های نوین در رویداد اینوکس

در ساختار اقتصادی ایران، نقش مداخله‌گر دولت و رگولاتوری‌های پرشمار همواره به‌عنوان یکی از اصلی‌ترین موانع رشد زیرساخت‌های ارتباطی، توسعه اقتصاد دیجیتال و جذب سرمایه شناخته می‌شود. در جریان رویداد معرفی نمایشگاه بین‌المللی اینوکس، فعالان ارشد اقتصادی و اقتصاد دیجیتال کشور با تاکید بر لزوم «حذف دولت از ادبیات سرمایه‌گذاری» و تضمین «حرمت مالکیت»، زیرساخت‌های فناوری اطلاعات، هوش مصنوعی و لجستیک هوشمند را محورهای حیاتی توسعه آتی دانستند؛ حوزه‌هایی که نیازمند امنیت حقوقی سرمایه‌گذار و خروج کامل نهادهای حاکمتی از تصدی‌گری هستند.

تحلیل زیرساخت و اقتصاد دیجیتال؛ چرا تصدی‌گری دولتی مانع توسعه است؟

تجربه توسعه فناوری در زیست‌بوم‌های موفق بین‌المللی نشان می‌دهد که موتور محرک انقلاب‌های فناوری، از جمله هوش مصنوعی و شبکه‌های پیشرفته ارتباطی، بخش خصوصی ریسک‌پذیر بوده است. در مقابل، مدل مداخله‌گرانه دولتی در ایران طی سال‌های گذشته نه‌تنها به کسری بودجه و کندی توسعه زیرساخت‌ها منجر شده، بلکه با ورود مستقیم به بخش‌های مقرون‌به‌صرفه‌ای همچون دیتاسنترها، پهنای باند و اپراتوری، انگیزه سرمایه‌گذاری بخش خصوصی را مخدوش کرده است.

بر اساس دیدگاه‌های مطرح‌شده در کمیته محتوایی رویداد اینوکس، راهکار خروج از رکود اقتصادی و افت سهم GDP، بازتعریف نقش دولت از «سرمایه‌گذار و اپراتور» به «سیاست‌گذار و تسهیل‌گر» است. عدم توانایی مالی دولت برای تامین سرمایه‌های کلان مورد نیاز جهت ارتقای زیرساخت‌های پردازش ابری، شبکه فیبر نوری و تحول دیجیتال، الزام ورود جدی سرمایه‌های خصوصی و سرمایه‌گذاری جسورانه (VC) را بیش از پیش نمایان می‌سازد.

حقوق مالکیتی، امنیت سرمایه و چالش تاریخی استارت‌آپ‌ها

یکی از کلیدی‌ترین موانع روانی و حقوقی در مسیر ورود سرمایه‌های جدید به حوزه فناوری و اینترنت کشور، احساس عدم امنیت مالکیتی است. عدم شفافیت در رویه‌های حقوقی، دخالت‌های نهادهای نظارتی خارج از حوزه رگولاتوری تخصصی و تجربیات تلخ تاریخی پیرامون مصادره یا اعمال فشارهای حاکمیتی بر استارت‌آپ‌ها و شرکت‌های بزرگ فناوری، «چشم اسفندیار» جذب سرمایه در این حوزه محسوب می‌شود.

برای تحقق توسعه پایدار در اقتصاد دیجیتال، نیازمند اصلاحات اساسی در قوانین مجلسی و ایجاد تضمین‌های متقن حقوقی هستیم. تا زمانی که حرمت مالکیت بخش خصوصی به رسمیت شناخته نشود و ریسک‌های مداخله‌ای کاهش نیابد، سرمایه‌های ملی به جای ورود به توسعه زیرساخت‌های هوش مصنوعی، دیسک‌های ابری و شبکه‌های ارتباطی، به سمت بازارهای غیرمولد سوق پیدا خواهند کرد.

هوش مصنوعی، لجستیک هوشمند و زمینه‌های نوظهور سرمایه‌گذاری

انقلاب هوش مصنوعی و پرینترهای سه‌بعدی ابعاد جدیدی از اقتصاد زیرساختی را گشوده‌اند. بررسی‌ها نشان می‌دهد که هوش مصنوعی صرفاً یک نرم‌افزار یا ابزار جانبی نیست، بلکه به عنوان یک زیرساخت بنیادین، تمامی بازارها، خودکارسازی، بازارهای مالی و مدیریت ریسک را تحت تاثیر قرار می‌دهد.

در کنار هوش مصنوعی، شبکه حمل‌ونقل و هاب لجستیکی کشور به عنوان یک مزیت رقابتی نسل جدید شناخته می‌شود. ارتقای این شبکه از طریق هوشمندسازی، به‌کارگیری اینترنت اشیاء (IoT) و بهینه‌سازی مصرف انرژی، زمینه‌هایی هستند که بالاترین بازدهی را برای سرمایه‌گذاری بخش خصوصی فراهم می‌آورند.

چارچوب رویداد اینوکس و محورهای تخصصی حوزه فناوری

نمایشگاه اینوکس (سیزدهمین نمایشگاه بین‌المللی بورس، بانک، بیمه، خصوصی‌سازی و معرفی فرصت‌های سرمایه‌گذاری) که از ۱۵ تا ۱۸ بهمن‌ماه در مرکز نمایشگاه و همایش‌های بین‌المللی ایران‌مال برگزار می‌شود، با طراحی ۵۰ نشست تخصصی تلاش دارد تا پیوندی ارگانیک میان فعالان حوزه مالی و زیست‌بوم کسب‌وکارهای دیجیتال ایجاد کند.

جمع‌بندی و افق پیش‌رو

توسعه زیرساخت‌های فناوری اطلاعات و اقتصاد دیجیتال در ایران، دیگر از مسیر بودجه‌ها و پروژه‌های دولتی می‌سر نخواهد بود. تجربه جهانی و ارزیابی‌های کارشناسی نشان می‌دهد که تنها راه دست‌یابی به رشد اقتصادی و جبران عقب‌ماندگی‌ها، اعتماد کامل به بخش خصوصی، رفع موانع حقوقی و ایجاد بستر امن برای سرمایه‌گذاری بر روی فناوری‌های پیشران نظیر هوش مصنوعی و لجستیک هوشمند است.