در حالی که کنفرانس حزب کارگر در لیورپول در پاییز ۱۴۰۵ (سپتامبر ۲۰۲۶) در جریان است، فعالان حوزه سلامت و حریم خصوصی در بریتانیا فشارهای خود را بر دولت برای عدم تمدید قرارداد کلان با شرکت آمریکایی Palantir افزایش داده‌اند. این چالش که محوریت آن «پلتفرم داده فدرال» یا به اختصار FDP است، تقابلی میان کاراییِ وعده داده شده توسط فناوری‌های کلان و نگرانی‌های عمیق پیرامون حاکمیت داده‌های سلامت است.
ابعاد فنی و ساختاری قرارداد FDP
پلتفرم داده فدرال (Federated Data Platform) که توسط Palantir توسعه یافته، با هدف یکپارچه‌سازی داده‌های پراکنده در سیستم‌های مختلف NHS انگلستان طراحی شده است. این ابزار قرار است با ایجاد یک لایه تجمیعی، مدیریت تخت‌های بیمارستانی، نوبت‌دهی اتاق‌های عمل و کاهش صف‌های انتظار برای عمل‌های جراحی را بهینه کند. با این حال، منتقدان و گروه‌های پزشکی معتقدند که وابستگی زیرساختی به یک پیمانکار خارجی (Vendor Lock-in) ریسک‌های امنیتی و حاکمیتی جبران‌ناپذیری را به همراه دارد.
مخالفت‌های صنفی و سیاسی؛ از مجلس تا بیمارستان‌ها
کمیته علم، نوآوری و فناوری پارلمان بریتانیا در خرداد ۱۴۰۵ طی گزارشی صریح اعلام کرد که Palantir نباید چنین نقش حیاتی در بخش عمومی کشور ایفا کند. نمایندگان این کمیته به رهبری Dame Chi Onwurah تأکید کردند که دولت باید به‌جای تمدید قرارداد ۳۳۰ میلیون پوندی، به دنبال توسعه راهکارهای بومی یا تأمین‌کنندگان داخلی باشد. انجمن پزشکی بریتانیا (BMA) نیز در بیانیه‌های اخیر خود، اعضا را تشویق کرده است تا در صورت عدم ارتباط مستقیم با درمان بیمار، از این پلتفرم استفاده نکنند؛ چرا که اعتماد بیمار و امنیت داده‌ها در اولویت بالاتری نسبت به بهینه‌سازی اداری قرار دارد.
خطر وابستگی به پیمانکار (Vendor Lock-in)
یکی از جدی‌ترین انتقادات فنی، نبود شواهد کافی برای تایید عملکرد واقعی FDP نسبت به هزینه‌های انجام شده است. شبکه مدیران ارشد داده و تحلیل NHS (CDAO) در نامه‌ای رسمی خواستار استفاده دولت از «بند فسخ» (Break Clause) در قرارداد شده‌اند. این شبکه معتقد است که پس از سال‌ها حمایت سیاستی و سرمایه‌گذاری سنگین، این پلتفرم نتوانسته است آن‌گونه که انتظار می‌رفت، ارزش افزوده ملموسی ایجاد کند. تاریخ ۳۰ سپتامبر ۱۴۰۵ (۸ مهر ۱۴۰۵) به عنوان آخرین مهلت برای ارائه برنامه خروج (Exit Plan) توسط Palantir تعیین شده است، که نشان‌دهنده ابعاد جدی‌تر این بحران قراردادی است.
مشخصات فنی و تحلیل استراتژیک
- هدف پلتفرم: تجمیع داده‌های سلامت (Health Data Interoperability) و بهینه‌سازی عملیاتی.
- ارزش قرارداد: تا سقف ۳۳۰ میلیون پوند در یک بازه زمانی ۷ ساله.
- موضع رسمی دولت و Palantir: ادعای مالکیت انحصاری NHS بر داده‌ها و عدم دسترسی ثالث به اطلاعات حساس.
- نقاط قوت مورد ادعا: بهبود زمان عملیاتی ناوگان دریایی (در بخش‌های دیگر) و کاهش تاخیرهای جراحی در سیستم سلامت.
- نقاط ضعف شناسایی شده: ریسک‌های امنیتی، عدم شفافیت در عملکرد الگوریتم‌ها و وابستگی به زیرساخت‌های انحصاری.
نتیجه‌گیری؛ نبرد حریم خصوصی با بهره‌وری
فعالان حقوق سلامت نظیر MedAct و Just Treatment معتقدند شرکت‌هایی که سابقه فعالیت در حوزه‌های نظامی و نظارتی دارند، نباید به داده‌های حساس پزشکی دسترسی داشته باشند. در حالی که Palantir استخدام افراد باسابقه سیاسی مانند Tom Watson را برای بهبود روابط دولتی در دستور کار قرار داده است، فشار عمومی برای «خروج از FDP» همچنان رو به افزایش است. دولت بریتانیا اکنون در دوراهی دشواری قرار دارد: ادامه مسیر پرهزینه با یک پیمانکار خارجی یا بازگشت به استراتژی توسعه نرم‌افزارهای متن‌باز و بومی که می‌تواند امنیت ملی داده‌ها را تضمین کند.
