شورای ناظران سان‌فرانسیسکو در اقدامی قاطع و بی‌سابقه، صدور مجوز برای ساخت یا توسعه مراکز داده جدید را به مدت ۴۵ روز به حالت تعلیق درآورد. این تصمیم که می‌تواند تا ۲۲ ماه تمدید شود، قلب تپنده نوآوری‌های هوش مصنوعی جهان، یعنی مهد شرکت‌هایی نظیر OpenAI و Anthropic را در دوراهی دشوار «توسعه زیرساخت» و «پایداری شهری» قرار داده است.
چرا سان‌فرانسیسکو ترمز مراکز داده را کشید؟
تصمیم شورای ناظران سان‌فرانسیسکو که در تابستان ۱۴۰۳ اتخاذ شد، مستقیماً پروژه‌های کلانی همچون توسعه مرکز داده در منطقه Bayview (با ظرفیت ۳۶ مگاوات) و پروژه ۴۹.۵ مگاواتی در Dogpatch را هدف قرار داده است. شمان والتون، ناظر منطقه ۱۰ که بانی اصلی این طرح است، بر ضرورت ارزیابی دقیق تأثیرات زیست‌محیطی، مصرف انرژی و فشار بر منابع آب تأکید دارد. در حالی که پیشرفت‌های سرسام‌آور در هوش مصنوعی نیاز به قدرت پردازشی بی‌سابقه دارد، این شهر با چالشی مواجه شده است که پیش‌تر دامن‌گیر کشورهای اروپایی شده بود: آیا شبکه برق و منابع شهری ظرفیت پذیرش این حجم از بارگذاری محاسباتی را دارند؟
مقایسه رویکرد اروپا و سان‌فرانسیسکو: از ظرفیت شبکه تا کیفیت هوا
در اروپا، محدودیت‌ها عمدتاً ریشه در ظرفیت شبکه توزیع برق (Grid Capacity) دارند. به عنوان مثال، در ایرلند، آمارها نشان می‌دهد که سهم مراکز داده از مصرف برق ملی از ۵ درصد در سال ۱۳۹۴ به ۲۳ درصد در سال ۱۴۰۴ رسیده است که از مجموع مصرف تمام خانوارهای شهری فراتر رفته است. در دانمارک نیز، اپراتور شبکه Energinet به دلیل تقاضای ۶۰ گیگاواتی در برابر پیک مصرف ۷ گیگاواتی، تمامی درخواست‌های اتصال جدید را متوقف کرده است. اما در سان‌فرانسیسکو، دغدغه‌ها ترکیبی از زیرساخت برق و فشارهای اجتماعی-زیست‌محیطی بر مناطق محرومی نظیر Bayview-Hunters Point است که پیش‌تر با معضل آلودگی هوا دست‌وپنج نرم می‌کردند.
مشخصات پروژه‌های متوقف شده و ابعاد فنی
- موقعیت: شهر سان‌فرانسیسکو، کالیفرنیا
- وضعیت حقوقی: تعلیق ۴۵ روزه (قابل تمدید تا ۲۲ ماه)
- پروژه‌های کلیدی: مرکز داده NOVVA (۴۰۰ Paul Ave) با تقاضای ظرفیت ۳۶ مگاواتی و سایت Dogpatch با ظرفیت ۴۹.۵ مگاوات
- محورهای مورد ارزیابی: مصرف انرژی (Power Load)، منابع آب (Water Cooling)، کیفیت هوا (Air Quality) و اثرات بافت اجتماعی
آینده زیرساخت‌های ابری در عصر هوش مصنوعی
چالش امروز سان‌فرانسیسکو نشان‌دهنده یک الگوی جهانی است. در حالی که کمیسیون اروپا برای دستیابی به اهداف رقابتی خود، برنامه‌ریزی برای سه برابر کردن ظرفیت مراکز داده طی هفت سال آینده را در دستور کار دارد، کمبود زیرساخت‌های انتقال و تولید انرژی، بسیاری از پروژه‌ها نظیر سایت Nscale در بریتانیا را با تأخیرهای چند ساله مواجه کرده است. مراکز داده دیگر تنها ساختمان‌هایی برای نگهداری سرور نیستند؛ آن‌ها به مصرف‌کنندگان عمده انرژی تبدیل شده‌اند که تداخل مستقیمی با مدیریت منابع عمومی دارند. این توقف در سان‌فرانسیسکو زنگ خطری برای شرکت‌های فناوری است تا به جای تمرکز صرف بر مقیاس‌پذیری پردازشگرها (GPU Scaling)، به بهره‌وری انرژی و مکان‌یابی پایدار مراکز داده بیندیشند.
نتیجه‌گیری
وضعیت سان‌فرانسیسکو نمادی از رویارویی فناوری با محدودیت‌های دنیای واقعی است. تا زمانی که مطالعات جامع برنامه‌ریزان شهری در آبان‌ماه ۱۴۰۳ تکمیل نشود، پروژه‌های جدید در هاله‌ای از ابهام خواهند ماند. برای توسعه‌دهندگان و شرکت‌های فعال در حوزه زیرساخت، این وضعیت پیامی روشن دارد: دوران رشد بی‌محابای مراکز داده در مراکز متراکم شهری به پایان رسیده و جای خود را به دورانی از نظارت دقیق و هم‌زیستی با منابع حیاتی شهرها داده است.
