مایکروسافت در پی گزارش‌های گسترده کاربران مبنی بر غیرفعال‌شدن و حذف غیرمنتظره لایسنس‌های نسخه‌های دائمی (Perpetual) آفیس ۲۰۱۶ و ۲۰۱۹، فرآیند توزیع به‌روزرسانی امنیتی و سیستمی KB5002907 را به حالت تعلیق درآورد. این رویداد که در آبان‌ماه ۱۴۰۳ توجه متخصصان فناوری اطلاعات را به خود جلب کرده است، بار دیگر چالش‌های ناشی از تداخل به‌روزرسانی‌های زیرساختی با نرم‌افزارهای مبتنی بر لایسنس محلی را برجسته کرد.
ریشه‌یابی فنی اختلال در بسته به‌روزرسانی KB5002907
آپدیت KB5002907 که با هدف بهبود پایداری و رفع حفره‌های امنیتی در اکوسیستم مایکروسافت ۳۶۵ ارائه شده بود، به جای ارتقای تجربه کاربری، منجر به ایجاد یک خطای منطقی در شناسایی وضعیت فعال‌سازی (Activation Status) نرم‌افزارهای آفیس ۲۰۱۶ و ۲۰۱۹ شده است. بر اساس گزارش‌های فنی کاربران در انجمن‌های تخصصی، این به‌روزرسانی با ایجاد تداخل در مدیریت توکن‌های لایسنس، سیستم‌های آفیس را در وضعیت “غیرفعال” (Deactivated) قرار داده یا در سناریوهای حاد، کل پکیج‌های نصب‌شده را از حافظه سیستم حذف کرده است.
تأثیرات بر ساختار لایسنس‌های Perpetual در سازمان‌ها
برخلاف مدل اشتراکی مایکروسافت ۳۶۵ که به طور مداوم با سرورهای ابری در ارتباط است، نسخه‌های ۲۰۱۶ و ۲۰۱۹ از مدل لایسنس دائمی استفاده می‌کنند. اختلال ایجاد شده توسط KB5002907 باعث می‌شود که مکانیسم‌های اعتبارسنجی آفلاین یا مبتنی بر کلید محصول (Product Key) با شکست مواجه شوند. برای مدیران شبکه (SysAdmins)، این مسئله به معنای بروز اختلال در تداوم کسب‌وکار و نیاز به احیای مجدد لایسنس‌ها از طریق ابزارهای مدیریت لایسنس یا نصب مجدد پکیج‌های اداری است.
اقدامات اصلاحی و توصیه‌های امنیتی برای مدیران IT
در حال حاضر مایکروسافت توصیه کرده است که تمامی کاربرانی که این به‌روزرسانی را دریافت نکرده‌اند، فعلاً از نصب آن خودداری کنند. برای سازمان‌هایی که در حال حاضر دچار این مشکل شده‌اند، راهکارهای پیشنهادی عبارتند از:
- حذف موقت به‌روزرسانی KB5002907 از طریق کنترل پنل یا ابزارهای مدیریت پیکربندی.
- استفاده از ابزار Microsoft Support and Recovery Assistant برای عیب‌یابی لایسنس.
- بررسی وضعیت سرویس‌های Office Software Protection Platform در ویندوز.
مشخصات فنی و محدوده اثرگذاری
- نام بسته به‌روزرسانی: KB5002907
- محصولات تحت تأثیر: Microsoft Office 2016, Microsoft Office 2019
- نوع اختلال: Deactivation و حذف ناخواسته فایل‌های اجرایی
- وضعیت کنونی: Rollout متوقف شد (Paused)
جمع‌بندی و ضرورت تست در محیط‌های ایزوله
این رخداد اهمیت استراتژی تست در محیط‌های آزمایشگاهی (Sandbox) را پیش از استقرار در سطح شبکه سازمان (Deployment) نشان می‌دهد. وابستگی بیش از حد به به‌روزرسانی‌های خودکار در اکوسیستم‌های قدیمی‌تر آفیس می‌تواند منجر به ناپایداری‌های غیرقابل پیش‌بینی شود. مایکروسافت در حال بازنگری در کدهای این پچ امنیتی است و انتظار می‌رود نسخه اصلاح شده در ماه آینده میلادی برای کاربران عمومی منتشر شود.
