تقابل حق مؤلف و هوش مصنوعی: هشدار فعالان بریتانیایی به دولت استرالیا پیرامون مدل‌های آموزش داده

در حالی که دولت استرالیا در حال بررسی طرحی جنجالی برای تغییر قوانین حق تکثیر (Copyright) به نفع شرکت‌های هوش مصنوعی است، فعالان حوزه فرهنگ و هنر بریتانیا که پیش‌تر موفق به شکست طرحی مشابه در کشور خود شده بودند، نسبت به پیامدهای این رویکرد هشدار دادند. این چالش حقوقی میان خلاقیت انسانی و مدل‌های کلان زبانی (LLMs) اکنون به یکی از داغ‌ترین بحث‌های حوزه سیاست‌گذاری فناوری در سال ۱۴۰۳ بدل شده است.

درس‌های شکست طرح «opt-out» در بریتانیا

در بریتانیا، دولت پیشین در پی ارائه طرحی بود که به شرکت‌های توسعه‌دهنده هوش مصنوعی اجازه می‌داد از آثار دارای حق تکثیر برای آموزش مدل‌های خود بدون کسب اجازه قبلی استفاده کنند، مگر اینکه صاحب اثر صراحتاً با آن مخالفت (Opt-out) کند. با این حال، واکنش گسترده جامعه هنری و نویسندگان منجر به عقب‌نشینی دولت شد؛ به طوری که تنها ۳ درصد از ۱۰ هزار شرکت‌کننده در مشاوره عمومی از این رویکرد حمایت کردند. لیز کندل، وزیر فناوری بریتانیا، در نهایت اعلام کرد که دولت دیگر رویکرد ترجیحی خاصی برای این مدل ندارد.

فشار شرکت‌های بزرگ و لابی‌های فناوری

در سمت دیگر، شرکت‌های پیشرو در حوزه هوش مصنوعی نظیر OpenAI و Anthropic استدلال می‌کنند که قوانین سخت‌گیرانه فعلی مانع از نوآوری شده و مانع استقرار مراکز آموزشی پیشرفته در استرالیا می‌شود. سخنگویان صنعت فناوری در استرالیا معتقدند که توسعه هوش مصنوعی و رعایت حقوق پدیدآورندگان می‌توانند در کنار یکدیگر همسو باشند، اما منتقدان می‌گویند این ادعا صرفاً تلاشی برای دور زدن مالکیت معنوی به بهانه رشد اقتصادی است.

استراتژی فعالان: از اعتراضات خاموش تا کنشگری سیاسی

اد نیوتون-رکس، آهنگساز و مدیر سابق حوزه هوش مصنوعی، با سازماندهی «آلبوم سکوت» و انتشار کتابی بدون متن (که توسط ۱۰ هزار نویسنده امضا شده بود)، توانست افکار عمومی را نسبت به بی‌عدالتی در بهره‌کشی از آثار هنری برای آموزش مدل‌های مولد حساس کند. بیبان کیدرون، عضو مجلس اعیان بریتانیا، مستقیماً از آنتونی آلبانیزی، نخست‌وزیر استرالیا خواسته است که اعتبار سیاسی خود را با قربانی کردن حقوق هنرمندان استرالیایی به خطر نیندازد.

چشم‌انداز آینده

دولت استرالیا، به ویژه دفتر دادستان کل، هم‌اکنون در مرحله رایزنی‌های پیچیده قرار دارد تا تعادلی میان «کنترل معنادار برای خالقان آثار» و «توسعه صنعت هوش مصنوعی» پیدا کند. در صورت تصویب قوانین جدید، استرالیا ممکن است به یکی از قطب‌های تقابل قانونی میان تولیدکنندگان محتوا و غول‌های فناوری در نیمکره جنوبی تبدیل شود.