تغییر استراتژی اروپا در حوزه هوش مصنوعی: تمرکز بر بهره‌وری به جای رقابت در مدل‌های پایه

در حالی که رقابت جهانی برای توسعه مدل‌های زبانی بزرگ (LLM) و زیرساخت‌های محاسباتی سنگین میان ایالات متحده و چین به اوج رسیده است، جیم هاگمن اسنابه، فرستاده ویژه اتحادیه اروپا در امور هوش مصنوعی صنعتی، رویکرد متفاوتی را به کمیسیون اروپا پیشنهاد داده است. وی تأکید دارد که به جای تلاش برای بازپس‌گیری بازار مدل‌های مرزی، اروپا باید بر کاربرد حداکثری هوش مصنوعی برای بهبود بهره‌وری اقتصادی تمرکز کند.

تغییر پارادایم: از توسعه تا پیاده‌سازی کاربردی

در سمینار اختصاصی مورخ ۱۴ شهریور ۱۴۰۳ (۴ سپتامبر ۲۰۲۴) که با حضور ۲۷ کمیسیونر اتحادیه اروپا برگزار شد، اسنابه استدلال کرد که ارزش افزوده واقعی برای اقتصاد اروپا نه در تولید مدل‌های هوش مصنوعی (Frontier AI)، بلکه در ادغام این فناوری در صنایع کلیدی نهفته است. طبق اسناد مشاهده شده توسط پولیتیکو، این استراتژی بر حوزه‌هایی نظیر کشاورزی، حمل‌ونقل هوشمند، بهداشت و درمان شخصی‌سازی شده، و صنایع دفاعی تمرکز دارد. هدف اصلی، عبور از نرخ پایین رشد بهره‌وری در اروپا از طریق اتوماسیون هوشمند و مدیریت داده‌ها است.

مزیت رقابتی اروپا در داده‌های صنعتی

یکی از ارکان اصلی استراتژی اسنابه، بهره‌برداری از «فضاهای داده امن» (Secure Data Spaces) برای بخش‌های تخصصی است. به عنوان مثال، در حوزه پزشکی، هوش مصنوعی می‌تواند با تحلیل دقیق داده‌های بیمار، تشخیص‌های دقیق‌تری ارائه دهد. در حوزه کشاورزی نیز، مشاوران دیجیتال می‌توانند بهینه‌سازی منابع را برای کشاورزان فراهم آورند. این رویکرد به جای رقابت مستقیم با غول‌های محاسباتی جهان، از مزیت‌های زیرساختی اروپا در صنایع سنتی برای کسب ارزش اقتصادی بهره می‌برد.

چالش‌های داخلی و انتقادات به سیاست‌گذاری

این دیدگاه با مخالفت‌هایی نیز مواجه شده است. برخی نمایندگان پارلمان اروپا، از جمله اکسل ووس، معتقدند که سرعت فعلی اجرای قانون هوش مصنوعی اتحادیه اروپا (EU AI Act) بیش از حد کند است و نگرانی‌هایی درباره نفوذهای امنیتی توسط عوامل هوش مصنوعی وجود دارد. علاوه بر این، گروهی از کارشناسان و سیاست‌مداران پیشین مانند مارگرت وستاگر، خواستار ایجاد ظرفیت‌های مستقل محاسباتی در اروپا هستند و هدف‌گذاری کرده‌اند که اروپا تا سال ۱۴۰۹ (۲۰۳۰ میلادی) باید حداقل ۱۵ درصد از توان پردازشی جهان را در اختیار داشته باشد تا استقلال راهبردی خود را حفظ کند.

نقشه راه تا سال ۱۴۰۵

تیم اسنابه که از سوی اورزولا فن در لاین برای ارائه مشاوره فنی منصوب شده است، موظف شده تا پایان پاییز ۱۴۰۳، پتانسیل‌های هوش مصنوعی را در هر یک از بخش‌های صنعتی به صورت جداگانه بررسی کند. سیاست‌های پیشنهادی نهایی و استراتژی کلان اروپا در این حوزه قرار است تا اوایل سال ۱۴۰۵ تدوین و ابلاغ شود.