گزارش‌های اخیر نشان می‌دهد که پلیس حمل‌ونقل بریتانیا (BTP) در یک دوره آزمایشی شش‌ماهه با صرف هزینه‌ای بالغ بر ۳۲۰ هزار پوند، سیستم «شناسایی چهره زنده» (Live Facial Recognition) را بر روی بیش از نیم میلیون مسافر پیاده‌سازی کرده است؛ پروژه‌ای که با وجود ثبت ده‌ها هزار اسکن بیومتریک، حتی یک تطبیق موفق برای دستگیری مجرمان نداشته است.
جزئیات فنی و عملکرد سیستم NeoFace
این سیستم که بر پایه فناوری NEC NeoFace M40 بنا شده است، از دوربین‌های مداربسته شهری برای اسکن چهره رهگذران و تطبیق لحظه‌ای آن‌ها با پایگاه داده‌های «لیست سیاه» پلیس استفاده می‌کند. معماری این ابزار به‌گونه‌ای طراحی شده که به‌محض تشخیص شباهت احتمالی بین چهره فرد عبوری و داده‌های ذخیره‌شده، یک هشدار (Alert) برای افسر حاضر ارسال می‌شود تا پیش از اقدام قانونی، صحت آن را بررسی کند.
بر اساس داده‌های فاش شده توسط گروه آزادی‌های مدنی Liberty در مهر ۱۴۰۵، این سیستم در طول ۱۰۰ ساعت عملیاتی‌سازی، بیش از ۵۰۰ هزار چهره را پردازش کرده اما تنها یک هشدار تولید کرده است که آن هم یک «مثبت کاذب» (False Positive) بوده است. این بدین معناست که دقت سیستم در میدان عملیات عملاً صفر بوده و هیچ متهمی شناسایی نشده است.
چالش‌های اخلاقی و حریم خصوصی
سازمان‌های مدافع حقوق بشر از جمله Big Brother Watch و Privacy International نسبت به این رویه به‌شدت معترض هستند. نکته نگران‌کننده اینجاست که علیرغم بازدهی صفر، پلیس بریتانیا نه تنها این پروژه را متوقف نکرده، بلکه دامنه آن را از ایستگاه‌های راه آهن شبکه ملی به ایستگاه‌های مترو لندن گسترش داده و بازه زمانی تست را نیز تا آبان ۱۴۰۵ تمدید کرده است.
مشخصات و ابعاد پروژه BTP
- فناوری اصلی: NEC NeoFace M40 LFR
- حجم نمونه: بیش از ۵۰۰,۰۰۰ اسکن صورت
- تعداد تطبیق موفق (True Positive): صفر
- تعداد هشدارهای کاذب: یک مورد
- هزینه اجرایی: بیش از ۳۲۰,۰۰۰ پوند
- ساعات عملیاتی: نزدیک به ۱۰۰ ساعت کاری
نقد معماری نظارتی و فقدان چارچوب قانونی
کارشناسان فناوری و حقوقدانان بر این باورند که پیاده‌سازی این سیستم در فضای عمومی بدون وجود قوانین بالادستی شفاف، مصداق بارز نظارت فراگیر و نقض حریم خصوصی است. سیستم‌های تشخیص چهره در محیط‌های باز (Live FRT) به‌دلیل تغییر شرایط نوری، زوایای دوربین و کیفیت تصاویر، با چالش‌های فنی متعددی مواجه هستند که نرخ خطای آن‌ها را به‌شدت افزایش می‌دهد.
علاوه بر ناکارآمدی در شناسایی، بحث سوگیری‌های الگوریتمیک نیز همواره یکی از نقاط تاریک این ابزارها بوده است. با این حال، BTP ادعا می‌کند که این فعالیت‌ها بر اساس «هوشمندی» (Intelligence-led) و در نقاط حساس جرم‌خیز متمرکز است، ادعایی که با نتایج به دست آمده در تضاد کامل قرار دارد.
نتیجه‌گیری
شکست پروژه ۳۲۰ هزار پوندی پلیس حمل‌ونقل بریتانیا زنگ خطری برای نهادهای امنیتی است که به‌دنبال جایگزینی نیروهای انسانی با هوش مصنوعی بدون ارزیابی دقیق نرخ بازگشت سرمایه و پیامدهای حقوقی هستند. زمانی که سیستم‌های گران‌قیمت نمی‌توانند هدف نهایی (دستگیری مجرمان) را محقق کنند، این سوال مطرح می‌شود که آیا اولویت‌بندی بودجه‌های عمومی به‌درستی صورت می‌گیرد یا خیر.
